Verkiezingen

De (G)MR is de vertegenwoordiging van de betrokkenen op school. Daarom worden er verkiezingen georganiseerd, waarbij de betrokkenen hun vertegenwoordigers in de medezeggenschapsraad kiezen. Wie mag zich daarbij kandidaatstellen, wie mag stemmen en hoe worden verkiezingen georganiseerd?


Kiesrecht

Alle personeelsleden, ouders en verzorgers in het primair en voortgezet onderwijs en alle leerlingen in het voortgezet onderwijs hebben actief en passief kiesrecht. Dit betekent dat zij hun stem mogen uitbrengen (actief kiesrecht) en dat zij zich kandidaat mogen stellen voor de medezeggenschap (passief kiesrecht).

De oudergeleding van de medezeggenschapsraad wordt gekozen door en uit het midden van alle ouders van de school. De leerlingen in de MR (in het voortgezet onderwijs) worden gekozen door en uit het midden van alle leerlingen op school. De personeelsgeleding wordt door en uit het midden van alle personeelsleden gekozen. Hierbij geldt dat niet alleen docenten verkiesbaar zijn, maar ook het ondersteunend personeel (zoals conciërges). Ook de vorm van het dienstverband op school (vast of tijdelijk) heeft geen invloed op het wel of niet verkiesbaar zijn. De enige uitzondering hierop zijn de personeelsleden die minder dan 6 maanden in dienst zijn; zij hebben geen kiesrecht. Ook leden van het bevoegd gezag en degenen die namens het bevoegd gezag overleggen met de MR (bijvoorbeeld de schoolleider of locatieleider) hebben geen actief en passief kiesrecht voor de medezeggenschapsraad.

De leden van de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR) worden gekozen door de leden van de afzonderlijke medezeggenschapsraden (MR). Een GMR-lid hoeft niet, maar mag wel, lid zijn van één van de medezeggenschapsraden. In de praktijk blijkt dit enerzijds handig te zijn, bijvoorbeeld door eenvoudige communicatielijnen tussen de GMR en de MR. Anderzijds is het van belang dat verschillende petten ook verschillende rollen betekent: een GMR-lid vertegenwoordigt de gehele stichting en niet alleen de school waar hij ook MR-lid is.


Organisatie van verkiezingen

Om de verkiezingen goed te kunnen laten verlopen is een aantal zaken van belang. Het organiseren van de verkiezingen begint met het instellen van een verkiezingscommissie. Deze commissie bestaat over het algemeen uit drie leden, die zowel uit de MR als uit de ouderraad kunnen komen. De commissie heeft een aantal verantwoordelijkheden, waaronder het vaststellen van de datum(s) voor kandidaatstelling en verkiezing, en zorg dragen dat een stembus op een centrale locatie op de school komt te staan.

Steeds vaker wordt ook gebruik gemaakt van digitale verkiezingen. Een belangrijk principe is echter de geheimhouding van de stemming en het zorgen dat iedere kiesgerechtigde niet meer dan één stem kan uitbrengen. Dit kan bijvoorbeeld door elke kiesgerechtigde een unieke inlogcode te geven waarmee gestemd kan worden en die na gebruik ongeldig wordt.


Kandidaatstelling

De verkiezingscommissie is belast met de verantwoordelijkheid om iedereen met passief kiesrecht op te roepen tot kandidaatstelling. Personeel, ouders en leerlingen dienen zich middels een schriftelijke bevestiging kandidaat te stellen voor de medezeggenschapsraad. De commissie kiest een periode waarin kandidaten zich kunnen melden en houdt bij wie zich voor welke geleding aanmeldt.

Soms kan het moeilijk zijn voldoende geschikte kandidaten te vinden voor de MR. In zo’n geval kan het handig zijn een profielschets op te stellen waarin wordt aangegeven dat kennis op gebied van onderwijsontwikkeling, financiën of personeelsbeleid goed zou zijn. Ook kan worden gekeken bij de ouderraad of leerlingenraad, om na te gaan of daar ouders respectievelijk leerlingen zitten die geïnteresseerd zijn in de MR.

Indien er voor één of meerdere van de geledingen onvoldoende kandidaten zijn (er dus minder kandidaten zijn dan plaatsen beschikbaar), worden er voor de betreffende geleding geen verkiezingen georganiseerd.


Verkiezingsprocedure

De verkiezingsprocedure van de (G)MR wordt vastgesteld in het medezeggenschapsreglement. De wet biedt bij het invullen van deze procedure veel vrijheid. Wel is een belangrijke wettelijke bepaling dat de stemming bij verkiezing geheim en schriftelijk plaatsvindt. Dit kan dus digitaal (middels de unieke inlogcode), maar ook met stemformulieren en een stembus op school. Er is geen minimumpercentage opkomst vereist.

Als de door de commissie vastgestelde stemperiode voorbij is, telt de verkiezingscommissie de stemmen en stelt de uitslag vast. Na het vaststellen van de uitslag worden de kandidaten, de MR, het bevoegd gezag en de betrokken geledingen geïnformeerd.


Aftreden MR-lid

Het kan zijn dat een MR-lid besluit voor het einde van de raadsperiode af te treden. In dit geval wordt hij of zij vervangen door degene die bij de verkiezingen op de eerstvolgende niet-verkozen plaats is geëindigd. Deze kandidaat vult de resterende tijd van zijn voorganger op tot de zittingsperiode is afgelopen zijn. Indien er bij het aftreden van een MR-lid geen ‘reserve’ kandidaten zijn, worden er tussentijdse verkiezingen georganiseerd.

Elles Verschoor
Beleidsadvies

Elles Verschoor is beleidsadviseur bij de VOO en houdt zich in het bijzonder bezig met medezeggenschap en ouderparticipatie.

Meer over Elles

Inschrijven voor onze nieuwsbrieven

Nu er vaker wordt gestaakt in het onderwijs, ontstaan er regelmatig vragen over het salaris: Moet of mag een schoolbestuur doorbetalen? En heeft de GMR een rol bij de beslissing wat er met niet-betaald salaris ...