Schoolboeken

Wat zijn de precieze regels omtrent schoolboeken? Wat kan, wat moet en wat mag op dit gebied? Lees er meer over in dit artikel.


Boeken en borg

Er zijn een aantal zaken belangrijk om te weten met betrekking tot schoolboeken en borg:

  1. Als het bestuur borg wil vragen voor schoolboeken, dan dient er eerst instemming te worden verleend door de oudergeleding van de medezeggenschapsraad (artikel 14 lid 2d WMS). Dit legt echter geen verplichting op aan de individuele ouder – de borg blijft vrijwillig.
  2. Verzendkosten voor boekenpakketten komen altijd voor rekening van de school.
  3. De school mag een borg vragen van ouders, maar dit is niet verplicht. Volgens het Burgerlijk Wetboek (BW) bestaat al de mogelijkheid schade aan eigendommen (zoals schoolboeken) te verhalen op de veroorzakers van de schade. Dit geldt ook bij andere eigendommen van de school. Vanwege de administratieve lasten van het vragen van een borg, kan overwogen worden de borg niet te vragen.
  4. Er zijn een drietal voorwaarden voor het vragen van borg, namelijk: (A) de boekenlevering kan niet afhankelijk zijn van het betalen van borg, (B) de borg is vrijwillig en moet worden aangegeven en (C) bij bestelling van schoolboeken moeten ouders in staat zijn wel/niet in te stemmen met betalen van borg (d.m.v. aanvinken van een vakje bijvoorbeeld).
  5. Er dient overeenstemming te zijn over eventuele schade aan boeken, zowel bij ontvangst als inleveren. Het ophalen en inleveren op school verdient de voorkeur.
  6. De school dient ruim voor de zomervakantie bekend te maken hoe de boekenleverantie in zijn werk gaat en hoe de borg is geregeld.
  7. Voor alle zaken waarvoor de school bekostiging ontvangt mag geen ouderbijdrage worden gevraagd.’
  8. Bij het bepalen van die schade kan worden uitgegaan van een levensduur van de boeken van bijvoorbeeld drie jaar. Na twee jaar bedraagt de schade dus een derde van de aanschafprijs, na drie jaar is de restwaarde nul.

Intern of extern

Scholen kiezen voor een intern of een extern boekenfonds. Bij een intern boekenfonds beheert en distribueert de school de boeken zelf. Bij een extern boekenfonds worden het beheer en de distributie van de boeken uitbesteed aan een boekendistributeur. Het uitbesteden scheelt de school veel werk. De complexe logistiek en verantwoordelijkheid wordt uitbesteed aan gespecialiseerde ondernemingen. Er worden door de distributeurs wel extra kosten berekend voor deze dienstverlening. 


Verzendkosten

Verzendkosten van boekenpakketten komen altijd voor rekening van de school. De kosten mogen nooit in rekening worden gebracht bij de ouders. Wel kan een distributeur verzendkosten in rekening brengen voor de niet verplichte woordenboeken, rekenmachines e.d. die via hem worden geleverd.


Geen borg vragen geeft voordelen

Als scholen geen borg vragen, zullen zij met de boekendistributeur moeten overleggen over de garantstelling voor ouders die de borg niet betalen. Dat hoeft zeker niet negatief uit te pakken voor de school. Schade aan huurboeken wordt in overgrote meerderheid van de gevallen door ouders direct vergoed. De VO- Raad, de sectororganisatie in het voortgezet onderwijs schrijft dan ook in het advies aan de leden/schoolbesturen: “Overwogen kan worden geen borg te vragen. De administratieve kosten voor het vragen van borg zouden wel eens hoger kunnen zijn dan de uiteindelijke kosten van ouders die de schade achteraf niet betalen.” Het voorkomt ook veel papierwerk. Daarbij worden ouders die minder draagkrachtig zijn niet geconfronteerd met voor hen onbetaalbare hoge kosten aan het begin van het schooljaar.

Sommige schoolbesturen suggereren dat zij de borg moéten innen, omdat dit contractueel is vastgelegd met de boekhandelaar. Dat is niet juist en juridisch onhoudbaar. Scholen en boekendistributeurs kunnen niet gezamenlijk in een contract vastleggen dat anderen – namelijk de ouders – borg moeten betalen.


Voorwaarden bij vragen van borg

Ondanks bovenstaande overwegingen kan de school en/of uw medezeggenschapsraad toch besluiten een borg te vragen. In dat geval gelden de volgende voorwaarden:

  1. De school is en blijft altijd verantwoordelijk én aansprakelijk voor de wijze waarop de levering van de schoolboeken is georganiseerd, ook als dit volledig is uitbesteed.
  2. De borg kan worden beschouwd als een (onderdeel van de) vrijwillige ouderbijdrage. Er is echter één groot verschil. Bij het niet betalen van een ouderbijdrage kàn een leerling (volgens huidige wetgeving) van activiteiten worden uitgesloten. Dat kan niet bij schoolboeken. De school is hoe dan ook wettelijk verplicht de boeken te leveren. De boekenleverantie kan dus niet afhankelijk gesteld worden van het betalen van de borg.
  3. De vrijwilligheid van het betalen van de borg moet duidelijk worden aangegeven aan de ouder.
  4. Bij de bestelling van schoolboeken moeten ouders in staat zijn te kiezen of zij wel of niet instemmen met het betalen van een borg voor de schoolboeken. Dat kan heel eenvoudig door het aanvinken van een vakje.

Schade en vermissing

Het is van belang dat er overeenstemming is over de schade aan boeken, zowel bij ontvangst als bij inleveren van boeken. Bij interne boekenfondsen vindt de uitgifte en inlevering vaak plaats op school. Er kan dan ter plekke worden geconstateerd of er schade is, waarvan dan een notitie wordt gemaakt. Dat ligt ingewikkeld als de boeken per post worden gestuurd. Het controlemoment ontbreekt dan. Een ouder moet dan direct contact opnemen met de boekendistributeur en met hem de werkwijze afspreken. Zeker als de school een borg vraagt is het lastig, omdat zonder contact of overeenstemming de schade met de borg wordt verrekend. In het maatschappelijke verkeer is het gebruikelijk om de producten die worden gehuurd eerst te bekijken, voordat men borg betaalt. Het ophalen en inleveren van de boeken op school verdient dan ook nadrukkelijk de voorkeur.

Bij het inleveren mag normale verbruiksschade niet worden doorberekend. Er kan slechts schadevergoeding worden gevraagd bij vermissing en bij aantoonbare ‘mishandeling’ van de boeken. Belangrijk te weten daarbij is dat de bewijslast van de schade bij de distributeur ligt.


Communicatie

De school behoort ouders ruim voor de zomervakantie duidelijk te maken:

  • hoe de boekenleverantie in zijn werk gaat, waarom een borg wordt gevraagd als die wordt gevraagd,
  • wat de borgregeling inhoudt,
  • aangeven dat de borg vrijwillig is en
  • zeggen hoe met schade (vooraf en achteraf) en vermissing wordt omgegaan.

Leerlingen die halverwege het jaar switchen van leerweg, profiel, sector of opstromen of afstromen krijgen ook een tweede boekenpakket “om niet”. Aangepaste boeken voor leerlingen met dyslexie of een visuele handicap moeten ook “om niet” worden verstrekt. De school bepaalt welke aangepaste leermiddelen noodzakelijk zijn voor het volgen van het onderwijs. Vervolgens kunnen de ouders op aanwijzing van de school leermiddelen bestellen.


Vrijwillige ouderbijdrage en leermiddelen

Op een aantal scholen is de hoogte van de vrijwillige ouderbijdrage van de school behoorlijk gestegen. Er zijn berichten dat er bijdragen worden gevraagd voor leermiddelen die onder de gratis schoolboeken vallen (bijvoorbeeld examenbundels). Dit is niet toegestaan. De hoofdregel is immers dat voor alle zaken waarvoor de school bekostiging ontvangt geen ouderbijdrage mag worden gevraagd.

Bram Buskoop
Beleidsadviseur

Bram is beleidsadviseur bij de VOO en houdt zich in het bijzonder bezig met medezeggenschap, identiteit van het openbaar onderwijs en politiek.

Meer over Bram

Inschrijven voor onze nieuwsbrieven

De VOO vertegenwoordigt ouders, personeelsleden en leerlingen in het openbaar onderwijs. Vanuit onze idealen hebben we de verschillende politieke partijen input gestuurd voor hun verkiezingsprogramma's. Lees de ...