Adviesrecht

De MR kent een vijftal rechten: het recht op overleg, het initiatiefrecht, het informatierecht, het adviesrecht en het instemmingsrecht. In dit artikel meer over het adviesrecht.

Deel 1: Advies vragen als bevoegd gezag

Als het bevoegd gezag een besluit wil nemen waar de MR een adviesrecht op heeft dan dient hij de MR vooraf in de gelegenheid te stellen advies uit te brengen. Artikel 11 WMS geeft de MR adviesrecht bij vaststelling of wijziging van beleid m.b.t. de onderwerpen die genoemd worden achter het plusje onderaan deze pagina. Als het een onderwerp betreft dat in het gemeenschappelijk belang is van de meerderheid of alle scholen, dan heeft de GMR dit adviesrecht in plaats van de MR (artikel 16 lid 1 WMS). De actuele wettekst vind je hier.

Vervolgens zegt de WMS in artikel 17a dat: ‘advies wordt gevraagd op een zodanig tijdstip, dat het advies van wezenlijke invloed kan zijn op de besluitvorming’. Dit impliceert dat het advies tijdig moet worden gevraagd en niet pas als het voorstel al in kannen en kruiken is en in de hele organisatie is afgestemd en er draagvlak voor is gevonden. Het impliceert óók dat de adviesvraag van het bevoegd gezag niet per se het verzoek om een positief advies hoeft te zijn. En het advies dat de MR geeft hoeft ook niet positief of negatief te zijn. Sterker nog, dit wordt nergens in de wet of in de wetsgeschiedenis gesuggereerd, maar het komt in de praktijk wel veel voor. Het gaat dus in principe om een kwalitatief advies.

In artikel 17b staat vervolgens: ‘de medezeggenschapsraad in de gelegenheid wordt gesteld met hem [het bevoegd gezag] overleg te voeren voordat advies wordt uitgebracht’. De MR heeft er dus recht op om in een informatief gesprek met het bevoegd gezag overleg te voeren over de aanleiding voor en merites van het voorgenomen besluit.

Deel 2: Advies geven als MR

Nadat de MR heeft overlegd met het bevoegd gezag is het aan de MR om binnen de daarvoor in het medezeggenschapsreglement vastgestelde termijn een advies te formuleren.

In vrijwel alle andere gevallen waarbij het adviesrecht van toepassing is, ligt het voor de hand om een advies van kwalitatieve aard te geven. Dat kan bijvoorbeeld gaan over hoe het voorgenomen besluit verbeterd kan worden, over hoe over het besluit gecommuniceerd zou moeten worden of over hoe de evaluatie zou moeten plaatsvinden volgens de MR. Uiteraard kan het ook voorkomen dat de MR het voorgenomen besluit prima vindt zoals het is, dan heeft de MR in principe geen advies voor het bevoegd gezag, of adviseert om het beleid vast te stellen zoals het is voorgesteld.

Bij de adviesaanvraag ten aanzien van de hoofdlijnen van het meerjarig financieel beleid, kan de MR bijvoorbeeld verschillende aanbevelingen doen in de vorm van een advies. Een voorbeeld hiervan is dat de al geformuleerde (strategische) beleidsvoornemens moeten worden vertaald in concrete investeringen. Een ander voorbeeld is dat een stichting met te veel publiek eigen vermogen dat in de komende jaren zou moeten afbouwen en dat dit zichtbaar moet worden in de meerjarenbegroting. Dergelijke adviezen maken de inbreng van de (G)MR veel betekenisvoller.

Bij een adviesaanvraag over het beleid m.b.t. het toelaten en verwijderen van leerlingen, kan de MR bijvoorbeeld adviseren om na twee jaar een evaluatie te plannen met de MR om te kijken welke effecten het nieuwe beleid heeft gehad. En bij het aanstellen van een schoolleider kan de MR adviseren om deze persoon scholing te laten volgen op het gebied van medezeggenschap, als deze persoon dat nog niet eerder had gedaan.

Een advies van de MR is dan dus niet als ‘Wij adviseren negatief over het lesrooster omdat wij de start van de lestijden te vroeg vinden’, maar als Wij adviseren het bevoegd gezag om de lessen X minuten later te starten waarmee de schooldag X minuten later eindigt, en dat adviseren wij omdat Y en Z’.

Deel 3: Als bevoegd gezag reageren op het advies van de MR

Nadat de MR zijn advies heeft gegeven, kan de bestuurder of schoolleider de aanbevelingen van de MR niet zomaar negeren. Artikel 17c bepaalt dat het bevoegd gezag de MR zo spoedig mogelijk schriftelijk in kennis stelt van de wijze waarop aan het uitgebrachte advies gevolg wordt gegeven.

In het geval waarin de MR adviseert bij de hoofdlijnen van het meerjarig financieel beleid om met een plan van aanpak te komen om het te veel aan publiek eigen vermogen uit te geven in de komende jaren, dan moet het bevoegd gezag daar dus schriftelijk op antwoorden wat er met dit advies wordt gedaan. Het bevoegd gezag kan aangeven het advies van de MR over te nemen (en het besluit op dat punt aan te passen) of beargumenteerd aangeven waarom een advies niet overgenomen zal worden. Bij het advies om de lessen in het voortgezet onderwijs met X minuten later te laten starten, kan het bevoegd gezag bijvoorbeeld aangeven dit over te nemen, dit te gaan onderzoeken (en het besluit uit te stellen totdat het onderzoek voltooid is), of beargumenteerd aangeven waarom dit niet mogelijk zou zijn.

Als het bevoegd gezag besluit het advies niet, of niet geheel, te volgen, dan krijgt de MR de gelegenheid tot vervolgoverleg met het bevoegd gezag, voordat deze het besluit definitief mag nemen (artikel 17d WMS).

Hiermee is de kous evenwel nog niet af. Als het bevoegd gezag een besluit neemt waarin hij een advies van de MR niet of niet geheel volgt (bijvoorbeeld als hij besluit de meerjarenbegroting vast te stellen zonder een plan van aanpak voor het uitgeven van bovenmatig publiek eigen vermogen), wordt de uitvoering van dat besluit opgeschort met zes weken, tenzij de MR geen bezwaar heeft tegen onmiddellijke uitvoering van het besluit (artikel 34 lid 1 WMS).

Deel 4 Geschillencommissie

De opschorting van zes weken geeft de MR de gelegenheid een geschil aanhangig te maken bij de Landelijke Commissie voor Geschillen WMS (LCG WMS). Veel MR’s hikken hier nog wel eens tegenaan, omdat een geschil suggereert dat je een conflict hebt, of de zaak (onnodig?) op het spits wil drijven. Dat is echter onnodig, de LCG WMS is in dit geval vooral een middel om te laten beoordelen of het bevoegd gezag er wel verstandig aan doet het advies van de MR niet of niet geheel over te nemen.

Dat doet de LCG WMS op basis van de argumentatie die de MR moet aanleveren waarin deze uitlegt waarom het niet volgen van het advies de belangen van de school/de stichting of de MR zelf ernstig schaadt. Dat maakt al duidelijk dat het dus om belangrijke onderwerpen moet gaan. Het maakt tevens duidelijk dat als de MR advies geeft, dit goed onderbouwd moet zijn. Na de behandeling van de zaak zal de LCG WMS beslissen of het besluit in stand kan blijven, en of eventuele al gepleegde uitvoeringshandelingen moeten worden teruggedraaid of niet.

Het hoeft in de praktijk helemaal niet vaak te komen tot een procedure bij de LCG en dat gebeurt ook niet vaak. Wel is het belangrijk dat de MR zich realiseert dat het adviesrecht een betekenisvol recht is en dat het belangrijk is om te weten welke procedurele stappen daarbij horen, omdat díe er nu juist voor kunnen zorgen dat het advies van de MR zwaar gaat wegen. Ook zonder procedure bij de geschillencommissie.

Het stappenplan is dus als volgt, waarbij stappen 5 en 7 worden overgeslagen indien de MR enkel positief heeft geadviseerd.

1. Het bevoegd gezag vraagt tijdig advies aan de MR.
2. Het bevoegd gezag stelt de MR in de gelegenheid overleg met hem te voeren alvorens de MR zijn advies uitbrengt.
3. De MR brengt zijn advies uit.
4. De MR wordt zo spoedig mogelijk schriftelijk in kennis gesteld van de wijze waarop aan het uitgebrachte advies gevolg wordt gegeven.
5. Indien het advies niet of niet geheel wordt gevolgd, krijgt de MR de gelegenheid om nader overleg te voeren alvorens het besluit definitief wordt genomen.
6. Bevoegd gezag neemt besluit definitief.
7. Opschorting uitvoering besluit met zes weken, tenzij MR geen bezwaar heeft tegen onmiddellijke uitvoering van het besluit.

Geschillen over advies

Zoals hierboven toegelicht kan een geschil worden gestart als de MR vindt dat onvoldoende rekening gehouden is met de argumenten van de MR. Tevens kan de MR een geschil starten als wordt gevonden dat een besluit adviesplichtig is, maar niet als zodanig is voorgelegd aan de MR.

Bij het geschil geeft de MR aan welk advies hij zou hebben gegeven als er wel om advies zou zijn gevraagd. Dit uiteraard in de mate waarin de MR hiertoe in staat wordt gesteld met de beperkte informatie die de MR waarschijnlijk heeft over het besluit.

Meer weten over dit onderwerp?

Medezeggenschapsorganen en personen die lid zijn van de VOO kunnen elke schooldag contact opnemen met onze helpdesk met vragen over onderwijs en medezeggenschap. Verder hebben we een uitgebreid cursusaanbod en kunnen we begeleiden bij medezeggenschapskwesties.

Nog geen lid? Meer informatie over het lidmaatschap is op deze pagina te vinden, evenals de mogelijkheid om lid te worden. Naast contact met de helpdesk biedt het lidmaatschap voor medezeggenschapsorganen ook korting op alle cursussen en begeleiding, een gratis handboek voor nieuwe MR-leden en nog veel meer!

Bestanden

VOO Checklist - Advies en instemming MR

92,72 KB

Download PDF