Leerlingenraad

Achtergrond en tips voor het werken met een leerlingenraad

Factsheet voor begeleiders en directies

Waarom een leerlingenraad?
Een leerlingenraad is de manier om aandacht te besteden aan burgerschapsvorming. De VOO hanteert de drie domeinen van burgerschap zoals door SLO uitgewerkt. Samen vormen die de kern van burgerschap:
– Democratie: een manier om verschillende opvattingen en belangen bij elkaar te brengen en op vreedzame wijze tot oplossingen te laten komen.
– Participatie: het tonen van verantwoordelijkheid voor de eigen leefomgeving door er een bijdrage aan te leveren.
– Identiteit: het eigen waardesysteem van waaruit iemand handelt in de publieke ruimte, zoals de school: wat is belangrijk genoeg om energie in te steken, welke idealen heeft iemand?

De inspectie kijkt ook naar de manier waarop burgerschap vorm krijgt. Zo onderzoekt de inspectie of de school zegt wat hij doet (visie) en doet wat hij zegt (praktijk). Inhoudelijk let de inspectie op vier punten:
– Aandacht voor sociale competenties;
– Gerichtheid op de Nederlandse samenleving en de diversiteit daarbinnen;
– De basiswaarden van de Nederlandse rechtsstaat*;
– De school als oefenplaats voor bijvoorbeeld democratie, participatie en het omgaan met diversiteit.

*vrijheid van meningsuiting, gelijkwaardigheid, begrip, verdraagzaamheid, afwijzen van onverdraagzaamheid en discriminatie

Hieronder een greep uit de vaardigheden die leerlingen opdoen in de leerlingenraad:

Plannen maken, planningen maken, brainstormen, je mening verwoorden, een achterban vertegenwoordigen, je verplaatsen in een ander, vergaderen, discussiëren, besluiten nemen, verslagleggen, organiseren, campagne voeren, van mening veranderen, raadplegingen of enquêtes houden, afspraken maken, je aan afspraken houden, taken verdelen, met budget omgaan, een reglement opstellen, naar elkaar luisteren, stemmen, samenwerken…

Hoe ziet de leerlingenraad in het primair onderwijs eruit?
Zoals bij alle onderwijsactiviteiten, is het ook voor de leerlingenraad belangrijk bij aanvang een helder doel te hebben. Het inzichtelijk maken van verschillende taken en vormen van een leerlingenraad kan hierbij helpen. De VOO onderscheidt drie typen leerlingenraden: de activiteitencommissie, de klankbordgroep en de actieve vertegenwoordigers. Hoe de leerlingenraad eruit ziet, is helemaal afhankelijk van wat bij de school past.

Drie soorten leerlingenraden
– Activiteitencommissie
Bij dit type leerlingeraad ligt de nadruk op het organiseren van eigen activiteiten. Deze leerlingen leren bij uitstek om te budgetteren, te plannen etc.
– Klankbordgroep
Deze leerlingenraad wordt vooral ingezet om te reageren op beleidsvoorstellen vanuit de directie. Zo leren deze leerlingen om anderen te vertegenwoordigen en rekening te houden met achterban.
– Actieve vertegenwoordigers
Leerlingen in dit type leerlingenraad zoeken proactief naar verbeterpunten en leren daarbij o.a. agenderen (en incasseren).

Wat kan ik van leerlingen verwachten?
Zoals in alle onderwijssituaties, werkt het het beste als u hoge verwachtingen heeft van de leerlingen. Leerlingen zijn in staat om zeer creatieve en zinnige opmerkingen te maken over het primaire proces en de schoolorganisatie. Dit gebeurt waarschijnlijk niet meteen: hier is goede begeleiding voor nodig. Zo kan de begeleider meehelpen bij het opstellen van de agenda en de vergaderonderwerpen. Het is aan de begeleider om aan te voelen hoeveel sturing de leerlingen nodig hebben en wanneer de begeleider wat meer op afstand kan staan.

Tips
– Stel heldere doelen voor leerlingparticipatie op niveau van bestuur/school/klas
– Zoek een begeleider die er tijd voor heeft
– Maak de leerlingenraad zichtbaar (prikbord, ideeënbus, rubriek in nieuwsbrief, eigen kamer, notulen delen met team, MR, OR)
– Breng de leerlingenraad ook in contact met de ouderraad en de medezeggenschapsraad
– Geef leerlingen kaders
– Geef elk lid een eigen taak
– Hou de onderwerpen dicht bij de kinderen: kies samen onderwerpen
– Geef leerlingen verantwoordelijkheid en neem ze serieus
– Stel samen een reglement op
– Laat de leerlingenraad ook zonder begeleider vergaderen
– Zorg voor continuïteit: wissel bijvoorbeeld steeds de helft van de raad
– Maak de leerlingenraad leerzaam voor iedereen

De VOO heeft een modelreglement voor de  leerlingenraad ter beschikking.

378.00 schoolkinderen in Nederland groeien op in armoede Op 28 maart organiseert de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) het landelijke congres School en Armoede. Voor de VOO is dit congres, dat plaatsvindt in e ...