Meertaligheid bij leerlingen is een pluspunt

Gepubliceerd op: maandag 8 april, 2019

De rol van scholen en ouders bij taalverwerving 

Meertaligheid bij kinderen komt steeds vaker voor. Meerdere talen leren gaat echter niet vanzelf: dit vergt inlevingsvermogen en steun van zowel leerkrachten als ouders. Het Inspraakorgaan Turken (IOT) heeft in samenwerking met de VOO een trainingsaanbod opgezet voor ouders met een Turkse achtergrond. Het programma biedt ouders ondersteuning en geeft tips over wat zij kunnen doen om hun kinderen te stimuleren in hun taalontwikkeling. 

Turks-Nederlandse kinderen met laaggeletterde ouders starten op school vaak direct met een achterstand in de Nederlandse taal. Een groot deel van deze kinderen haalt de achterstand niet in, wat nadelige consequenties heeft voor hun verdere schoolloopbaan. Een actieve betrokkenheid van ouders kan hierbij een enorm verschil maken. Om handvatten te bieden op dit gebied is de training ‘Ouderbetrokkenheid en taalverwerving’ opgezet. In deze training staat de versterking van betrokkenheid van, met name laaggeletterde, ouders bij de taalontwikkeling van hun kinderen centraal.  

Ahmet Azdural, directeur van het IOT, wil twee punten benadrukken. ‘Er zijn twee misvattingen die wij willen wegnemen: Veel ouders denken dat meertaligheid vanzelf komt, zonder dat zij daar iets extra’s voor hoeven te doen. Dat is niet zo, het is niet twee halen, één betalen. Veel scholen denken dat meertaligheid de oorzaak is van taalachterstanden. Ook dit is onjuist; waar het om gaat is de kwaliteit van het taalaanbod en niet om het aantal talen dat een kind leert.’ 

De wet staat meertaligheid op school toe  
Zoals Azdural aangeeft is het een misvatting dat meertaligheid bij kinderen automatisch leidt tot een leerachterstand. Meertaligheid kan een verrijking zijn. Het is juist aan te raden om meertaligheid te accepteren en te stimuleren. Er zijn gevallen waarbij het kinderen verboden wordt om hun moedertaal te spreken op school. De wet staat echter toe dat deze mede als instructietaal wordt ingezet. Ook beschermt het VN-verdrag voor Burgerrechten en Politieke Rechten het recht om de eigen taal te spreken en kinderen op te voeden in een taal naar keuze.  

Werk samen aan de toekomst van het kind  
Elk kind ontwikkelt taal in haar of zijn eigen tempo. Het komt ook voor dat kinderen naast de Nederlandse taal meer dan één andere taal kennen. Voor de taalontwikkeling van het kind is het belangrijk om hier als leraar van op de hoogte te zijn, om in kaart te kunnen brengen wat er speelt bij het kind en diens omgeving. Kinderen brengen het overgrote deel van hun tijd thuis door. Ouders hebben dan ook veel meer invloed op de ontwikkeling van hun kind dan de schoolomgeving. Het is daarom essentieel dat scholen contact hebben met ouders over de taalontwikkeling. 

Waar scholen ouders over kunnen informeren  
Leerlingen kunnen op vmbo-, havo- en vwo-niveau eindexamen Turks doen. Ouders en leerlingen weten meestal niet dat dit een mogelijkheid is. Scholen informeren ouders en leerlingen hier vaak niet over. Bij belangstelling zijn scholen meestal wel bereid om te zorgen dat het eindexamen gedaan kan worden. Er zijn docenten Turks die via de Vereniging van Leraren in Levende Talen benaderd kunnen worden hierover. 

Waar wordt welke taal gesproken  
Voor kinderen is het belangrijk dat zij weten wie welke taal spreekt en waar dit gebeurt. Om het leerproces te bevorderen kunnen er duidelijke afspraken worden gemaakt tussen leerkracht en ouder over welke taal er thuis wordt gesproken en welke taal er op school wordt gesproken. Ouders kunnen via het trainingsprogramma tips krijgen over wat zij kunnen doen om de ontwikkeling van beide talen te bevorderen en in stand te houden. Het gaat daarbij enerzijds om het actief gebruik van de eigen taal, door voor te lezen, liedjes te zingen en veel te praten, en anderzijds om het zoveel mogelijk in contact brengen met het Nederlands, bijvoorbeeld via de bibliotheek of speelafspraken.  

De Verteltas  
Een mooi voorbeeld van hoe ouders en scholen samen de taalontwikkeling kunnen stimuleren is de Verteltas. De Verteltassen worden door ouders bedacht en gemaakt. Thuis en op school worden de tassen met hun kinderen gebruikt. Elke tas heeft een eigen verhaal en is gevuld met aantrekkelijke materialen. Het doel van de Verteltassen is om op speelse wijze de woordenschat, het taalbegrip én het taalgebruik van kind en ouder te bevorderen.  

In Nederland wordt sinds 2003 gebruik gemaakt van de Verteltas. Het concept komt uit Engeland en is ontwikkeld door Neil Griffith als het ‘National Story Sack Project’. In Nederland is de 1e Katholieke Montessori basisschool de Regenboog in Amsterdam-Zuidoost begonnen met het bedenken en maken van Verteltassen, nadat de leerkrachten Josien Branbergen en Joke de Hoogh tijdens een studiereis naar Engeland geïnspireerd raakten door het Story Sack project. Dit initiatief kreeg zoveel belangstelling dat Efrat de Groot-Yadgar, als moeder op de Regenboog, in september 2004 de Stichting ‘Nederlands Kenniscentrum Verteltassen’ heeft opgericht, waar zij tot op heden directeur van is (1). 

De moeder die geen Nederlands sprak  
De Groot-Yadgar was zelf een moeder die de Nederlandse taal niet goed sprak. ‘Toen mijn dochter net naar school ging, durfde ik niet met haar mee te gaan. Ik was onzeker doordat ik niet goed Nederlands sprak, had weinig sociale contacten en raakte geïsoleerd. Er ontstond angst en onzekerheid over mijn rol als ouder en voordat ik het wist was ik terecht gekomen in de rol van onzichtbare moeder. Ik bracht mijn kind naar school en rende snel weg zodat niemand tegen mij kon praten.’ 

Door aanhoudende aanmoediging van de leerkracht die het project startte is De Groot-Yadgar uiteindelijk die hoge drempel overgestapt. ‘Met gebaren probeerde ze mij te overtuigen. Mijn reactie was heel duidelijk nee, ik kan het niet en ik durf het niet. Vanuit mijn onzekerheid wilde ik zoveel mogelijk afstand houden tot andere mensen. Toen stelde zij voor om op een woensdag bij elkaar te komen, ze zou mij opwachten bij de deur als ik mijn dochter naar school bracht om mij alles uit te leggen. Ik vond het heel moeilijk om hier nee tegen te zeggen. Uiteindelijk raakte ik in gesprek met een groep mensen die allemaal in dezelfde situatie zaten en kwam ik uit mijn schulp.’  

De Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) vindt dat het salaris van leerkrachten in het basisonderwijs structureel omhoog moet. Een fatsoenlijk salaris is niet alleen rechtvaardig, maar ook noodzakelijk om het lerarentekort op te lossen, stelt de VOO. Marco Frijlink, directeur-bestuurder van de VOO, stelde vorige week...



Wordt de MR tijdig geïnformeerd? Verloopt de overlegvergadering naar tevredenheid? Weet de MR wat er leeft onder de achterban? Deze en meer vragen staan in de MR-scan op infowms.nl. In 10 minuten tijd krijgen MR-leden inzicht in de stand van zaken binnen de MR en...