Blog van Marco (nr. 8)

Het lerarentekort: er is maar 1 oplossing en dat is salarisverhoging

Iedereen in en om het onderwijs heeft de afgelopen jaren wel iets gezegd over het lerarentekort in het basisonderwijs. Er zijn actieplannen gepresenteerd, zij-instromers worden gestimuleerd, grote steden maken het wonen aantrekkelijker, het kan niet op. En ondertussen blijft het probleem onverminderd groot.

En nu is Prinsjesdag geweest en debatteert de kamer over de miljoenennota, waarin precies nul euro is uitgetrokken om iets te doen aan het lerarentekort in het basisonderwijs. De regeringspartijen betogen dat het niet duidelijk is of meer geld voor salarisverhoging het probleem wel helpt op te lossen. Want misschien zijn kleinere klassen wel veel effectiever.

We worstelen nu al jaren met dit probleem en mede door demografische ontwikkelingen is het voorlopig nog niet opgelost. Daarom is er op dit moment maar 1 oplossing: de salarissen van leerkrachten in het basisonderwijs moeten substantieel omhoog. En ik zou niet zo gauw kunnen bedenken waarom het niet naar het niveau zou moeten van leerkrachten met een gelijkwaardige lerarenopleiding in het voortgezet onderwijs.

Het is de enige oplossing. Verder hebben we alles al geprobeerd. De grote uitdaging is dat er op dit moment eigenlijk geen werkloosheid meer is. De enige mogelijkheid om de koek groter te maken zit hem dus bij het verhogen van het aantal in- en zij-instromers. En om dat aantal te verhogen is er eigenlijk maar een variabele die de overheid kan beïnvloeden: het salaris.

Want we vergeten het nog wel eens, maar de arbeidsmarkt is een markt. Met vraag en aanbod. En we hebben nu structureel grote vraag en structureel te weinig aanbod. In elke normale markt gebeurt dan wat in het onderwijs een groot taboe lijkt te zijn: de prijs, het salaris gaat omhoog. Zodat het aanbod van zowel zij- als nieuwe instromers zal toenemen.

En dan worden de secundaire problemen ook makkelijker oplosbaar. Kleinere klassen zijn immers een stuk eenvoudiger te realiseren met meer leerkrachten.

Tot zover de oplossing. Dan de randvoorwaarden:

1. Scholen mogen geen gebruik meer maken van uitzendbureaus of andere tussenpersonen. Die drijven slechts de prijs op terwijl de koek niet groter wordt. Dat leidt effectief tot minder geld voor het onderwijs in het algemeen en salarissen in het bijzonder. Het openbaar basisonderwijs in Amsterdam geeft hiervoor gelukkig het goede voorbeeld al.

2. Aandacht voor kwaliteit en professionaliteit in het basisonderwijs en de processen die daarbij horen: focus op resultaten, continue aandacht voor verbetering en eigen ontwikkeling, zelfreflectie, intervisie & organiseren van feedback.

3. Het grootste deel van de leerkrachten is dol op zijn of haar baan. En terecht horen we (bijvoorbeeld op social media) regelmatig wat er allemaal niet goed is, maar dat helpt niet om het vak aantrekkelijk te maken voor buitenstaanders. Dus een oprechte oproep aan elke leerkracht om ook eens wat vaker te delen wat het vak zo mooi, inspirerend en vervullend maakt!

Een forse salarisverhoging zal op korte termijn effect hebben op de aantrekkelijkheid van het vak. Natuurlijk duurt het nog even voordat het aantal leerkrachten dan is toegenomen, maar daar staat tegenover dat de zittende leerkrachten al direct profiteren van het hogere salaris en daarmee gecompenseerd worden voor het extra werk dat ze nog even zullen moeten verzetten.

Gelukkig hebben we er als maatschappij het geld voor. Of we het er voor over hebben is de grote vraag.