Anti-pestprotocol

Pesten heeft een groot effect op leerlingen en kan voor lange termijn lichamelijke en psychische klachten veroorzaken. Alleen als alle betrokkenen met elkaar samenwerken, kan pesten verminderen. Lees hier over de manieren hoe dat kan.

Definitie van pesten

Plagen en pesten zijn twee verschillende begrippen. Plagen is vaak niet slecht bedoeld, terwijl pesten gaat over het moedwillig beschadigen van een ander. Plagen gebeurt spontaan, het duurt niet lang en het gebeurt niet dag in dag uit. Bij plagen ben je gelijk aan elkaar; niemand is de baas. Ook liggen de rollen niet vast: de ene keer plaagt de een, de andere keer plaagt de ander. Het kan gezien worden als leuk of grappig.

Pesten is van een heel andere orde. Het is een vorm van geestelijke en/of lichamelijk mishandeling. Dat kan zijn omdat iemand dagelijks wordt uitgescholden en zich daarom minderwaardig gaat voelen: iets waar een kind zijn hele leven last van kan hebben. Het kan ook lichamelijk zijn, door vechtgedrag en soms zelfs met de dood tot gevolg. Het mag dan ook nooit getolereerd worden als dit gebeurt, en moet strenge gevolgen hebben.

Oorzaken van pesten

Vaak is het zo dat degene die anderen pest ontevreden is over zijn of haar eigen situatie. Dat kan worden veroorzaakt door problemen thuis, de situatie op school of een combinatie van de twee. Het ontevreden gevoel wordt geuit door een ander te pesten. Degene die pest maakt van die andere persoon als het ware een ‘verliezer’, waardoor degene die pest zich een winnaar zal voelen. Kinderen pesten soms ook om hun eigen populariteit te vergroten, of om te voorkomen dat ze zelf gepest worden. Het pesten wordt vaak in stand gehouden doordat een groep leerlingen ‘meeloopt’ of toekijkt terwijl het pesten plaatsvindt. Het kan ook zijn dat het kind thuis discriminerende opmerkingen hoort over bepaalde groepen en het daardoor gerechtvaardigd lijkt deze mensen te pesten.

Steeds vaker gebeurt pesten ook online, via sociale media en andere online kanalen. Dit wordt ook wel cyberpesten genoemd en het is vaak heel makkelijk om iemand online te pesten. Je ziet elkaar namelijk niet en het kan vaak anoniem. Kinderen kunnen hier heel ver in gaan, geheel zonder dat ouders, leerkrachten of medewerkers van de tussenschoolse opvang dit door hebben. Wees dus te allen tijde alert op dergelijke praktijken en praat erover met kinderen als het vermoeden bestaat van online pestgedrag. Kijk naar mogelijke signalen, zoals giechelen, groepsvorming en stiekem gedrag.

Gevolgen van pesten

Gepest worden heeft grote gevolgen voor kinderen. Het is dan ook belangrijk deze gevolgen in kaart te brengen. Gevolgen wanneer je wordt gepest kunnen zijn:

• je hebt het gevoel dat je alle fout doet en niks goed kan doen;
• je bent of voelt je soms heel alleen en heel verdrietig;
• de resultaten op school kunnen erg achteruit gaan;
• je bent bang om naar school te gaan;
• je maakt moeilijk nieuwe vrienden en wil dit ook niet;
• slapen is lastiger geworden omdat je blijft denken aan het pestgedrag;
• je gaat geloven wat de kinderen die je pesten over jou zeggen.

Daarnaast zijn er natuurlijk ook gevolgen voor degene die pest. Die kunnen elke keer anders zijn, zoals:

• andere kinderen zijn bang voor je geworden;
• je hebt eigenlijk niet veel echte vrienden of vriendinnen;
• een schuldgevoel omdat je anderen pesten, maar zonder dat je weet hoe te stoppen.

Gevolgen kunnen er ook zijn voor de hele groep of klas, naast voor degene die pest en degene die wordt gepest:

• er heerst een ongezellig en onveilige sfeer in de klas;
• sommige kinderen doen niet meer goed mee in de les omdat ze het niet leuk vinden in de klas;
• andere kinderen uit de groep voelen zich rot omdat ze wel tegen het pesten in willen gaan, maar dit niet kunnen of durven.

Acties ondernemen van school

Er zijn een aantal acties die een school kan en zou moeten doen op het gebied van pesten:

• De school moet een standpunt innemen ten aanzien van pesten (waarom is het slecht).
• De school moet een anti-pestprotocol opstellen (een lijst met regels en afspraken ten aanzien van pesten), als onderdeel van het veiligheidsbeleid.
• De school moet het anti-pestprotocol zichtbaar op school ophangen.
• Degene die pest moet op zijn gedrag stevig worden aangesproken, net als de eventuele meelopers.
• De schoolleiding, docenten, medewerkers van de tussenschoolse opvang en leerlingen moeten met elkaar optrekken om pesten aan te pakken.

Inhoud anti-pestprotocol

Een anti-pestprotocol is belangrijk omdat het duidelijkheid geeft over wie wat wanneer moet doen als er een pesten plaatsvindt. Net zo belangrijk is dat er in het protocol maatregelen staan opgenomen die pesten moeten voorkomen. Met dit protocol laat de school zien dat pesten serieus wordt genomen, er alles aan wordt gedaan om dit te voorkomen en dat het wordt aangepakt als het gebeurt. Belangrijk is dat het anti-pestprotocol voor iedereen zichtbaar is, bijvoorbeeld doordat het wordt opgehangen bij de ingang van de school en als document op de website staat van de school.

Het protocol bestaat uit verschillende onderdelen, waaronder: uitleg over het belang van het protocol, belangrijkste uitgangspunten voor de school in het kader van pesten, wanneer is er volgens de school sprake van pesten, waar kan men zich melden als een pestgeval wordt gezien, hoe wordt het slachtoffer geholpen en hoe wordt de dader of worden de daders aangesproken, wie verantwoordelijk is voor het evalueren van het anti-pestbeleid, welke omgangsregels zijn er op school, welke preventiemaatregelen worden er genomen (bijv. bespreekbaar maken in de klas), informatie over wat ouders kunnen doen, en wellicht nog meer.

Rol van de MR

De MR heeft een instemmingsrecht met betrekking tot het veiligheids-, gezondheids- en welzijnsbeleid (artikel 10 sub e WMS), waar het anti-pestprotocol onder valt. Het is aan te raden dit protocol en het veiligheidsbeleid in algemene zin regelmatig te evalueren als bevoegd gezag, en er als MR jaarlijks naar te vragen.

Het veiligheidsbeleid moet worden opgenomen in de schoolgids. De oudergeleding (PO) of ouder- en leerlinggeleding (VO) heeft een instemmingsrecht met betrekking tot de schoolgids (artikel 13 lid 1 sub g en artikel 14 lid 1 sub a WMS). De MR kan dan iets vinden van of het veiligheidsbeleid duidelijk genoeg geformuleerd staat.

Meer weten over dit onderwerp?

Medezeggenschapsorganen en personen die lid zijn van de VOO kunnen elke schooldag contact opnemen met onze helpdesk met vragen over onderwijs en medezeggenschap. Verder hebben we een uitgebreid cursusaanbod en kunnen we begeleiden bij medezeggenschapskwesties.

Nog geen lid? Meer informatie over het lidmaatschap is op deze pagina te vinden, evenals de mogelijkheid om lid te worden. Naast contact met de helpdesk biedt het lidmaatschap voor medezeggenschapsorganen ook korting op alle cursussen en begeleiding, een gratis handboek voor nieuwe MR-leden en nog veel meer!