Fusie school(bestuur)

Laatst bijgewerkt op 13 augustus 2026

Een fusie tussen scholen of schoolbesturen is een ingrijpend proces waarbij verschillende partijen betrokken zijn. Het kan zorgen voor nieuwe kansen, maar heeft ook gevolgen voor leerlingen, ouders en personeel. Hieronder volgt meer over wat een fusie inhoudt, welke stappen worden doorlopen en welke rol de MR heeft.

Wat is een fusie?

Een fusie betekent dat twee scholen of schoolbesturen samengaan. Bij een scholenfusie, ook wel een institutionele fusie genoemd, worden leerlingen, personeel en beleid van beide scholen samengevoegd. Soms ontstaat daarbij een nieuwe schoolnaam of een nieuwe visie. Een fusie kan betekenen dat twee gelijkwaardige scholen samen verdergaan, maar kan ook het karakter hebben van een overname waarbij één school de andere school overneemt en de eigen identiteit behoudt. Van de twee instellingscodes (voorheen BRIN-nummers) blijft uiteindelijk één code bestaan.

Een fusie kan ook betrekking hebben op de overdracht van één of meerdere scholen van het ene schoolbestuur naar een ander schoolbestuur. Dit wordt een overdracht genoemd. Wanneer twee schoolbesturen al hun scholen onderbrengen bij één bestuur, spreken we van een besturenfusie. Ook hierbij kan het doel zijn om gezamenlijk verder te gaan of om scholen van het ene bestuur onder te brengen bij het andere bestuur.

Waarom fuseren scholen of besturen?

Er zijn verschillende redenen waarom scholen of schoolbesturen kunnen besluiten om te fuseren. Een belangrijke reden is leerlingdaling. Wanneer het aantal leerlingen afneemt, kan het moeilijker worden om voldoende kwaliteit van onderwijs te bieden, zeker bij een tekort aan personeel. Als een school onder de opheffingsnorm komt, kan een fusie een manier zijn om de continuïteit van het onderwijs te behouden.

Daarnaast kan een fusie ook worden ingegeven door de wens om de kwaliteit van het onderwijs verder te verbeteren. Door samen te werken kunnen scholen bijvoorbeeld meer investeren in onderwijsontwikkeling, kwaliteitsbeleid of personeel. Ook kunnen kosten worden bespaard door bijvoorbeeld gezamenlijke inkoop of een efficiëntere organisatie van bestuur en ondersteuning.

Mogelijke risico’s van een fusie

Een fusie is een ingrijpend besluit dat gevolgen heeft voor leerlingen, ouders en personeel. Zo kan een fusie betekenen dat scholen samen verdergaan op één locatie, dat het onderwijsbeleid verandert of dat bestaande werkwijzen worden aangepast. Het is daarom belangrijk om vooraf goed te onderzoeken welke sterke punten van beide scholen behouden moeten blijven.

Bij fusies tussen openbaar en bijzonder onderwijs moet daarnaast aandacht zijn voor de identiteit van de scholen. De wet schrijft voor dat er voldoende openbaar onderwijs beschikbaar moet blijven. In sommige situaties kan een samenwerkingsschool, waarin openbaar en bijzonder onderwijs worden gecombineerd, een passende oplossing zijn.

Fases in het fusieproces

Wanneer het bevoegd gezag een fusie overweegt, wordt vaak eerst een intentiebesluit genomen. Hierin staat beschreven hoe de mogelijkheden voor een fusie worden onderzocht. Op basis van dit onderzoek kan worden besloten om de fusie verder uit te werken en wordt een fusie-effectrapportage opgesteld.

De fusie-effectrapportage vormt samen met het voorgenomen fusiebesluit de basis voor het verdere proces. Hierin worden onder andere de redenen voor de fusie, de gevolgen voor betrokkenen en de manier waarop de medezeggenschap wordt georganiseerd beschreven.

De fusie-effectrapportage

Een verplicht onderdeel van een fusie is het opstellen van een fusie-effectrapportage (FER). In deze rapportage wordt beschreven waarom de fusie wordt overwogen, welke alternatieven zijn onderzocht en welke gevolgen de fusie heeft voor leerlingen, ouders, personeel en de organisatie. Ook moet worden opgenomen hoe en wanneer de effecten van de fusie worden geëvalueerd.

De gemeente krijgt de mogelijkheid om advies uit te brengen over de voorgenomen fusie. Een samenvatting van dit advies wordt opgenomen in de FER. Ook kan de raad van toezicht betrokken worden bij de besluitvorming. Bij een fusie van openbare scholen moet de gemeenteraad eerst de mogelijkheid krijgen om de school over te nemen en zelf in stand te houden.

Transparantie bij fusiedocumenten

De fusie-effectrapportage heeft als doel om betrokkenen inzicht te geven in de redenen, doelen en gevolgen van een fusie. Het document draagt bij aan transparantie en helpt om draagvlak onder ouders, personeel en andere belanghebbenden te creëren.

Omdat de Wet medezeggenschap op scholen (WMS) bepaalt dat ouders geraadpleegd moeten worden voordat een fusiebesluit wordt genomen, ligt het voor de hand om de FER beschikbaar te stellen aan ouders. Hierdoor kunnen zij zich goed voorbereiden op de ouderraadpleging en hun mening geven over de voorgenomen fusie.

Na het fusiebesluit

Na het definitieve besluit tot fusie begint de praktische uitvoering. Schoolleiders en bestuurders werken de afspraken uit de fusie-effectrapportage verder uit. Hierbij kunnen verschillende werkzaamheden nodig zijn, zoals het samenvoegen van digitale systemen, het aanpassen van huisvesting en het opnieuw organiseren van personele afspraken.

Het is belangrijk om na verloop van tijd te evalueren of de doelen van de fusie zijn bereikt. Hierbij kunnen de betrokken partijen opnieuw worden betrokken om te beoordelen wat goed gaat en waar nog verbeteringen nodig zijn.

Rol van de MR

De MR heeft een instemmingsrecht op het voorgenomen besluit om te fuseren, de fusie-effectrapportage en het beleid dat betrekking heeft op de fusie (artikel 10 sub h WMS). Onder beleid ter zake valt bijvoorbeeld een intentieverklaring waarin de plannen voor de fusie worden beschreven. Voordat een fusiebesluit wordt genomen, moet ook een ouderraadpleging plaatsvinden (artikel 15 lid 3 WMS). Bij een bestuurlijke fusie tussen twee schoolbesturen heeft de GMR het instemmingsrecht.

Na een fusie moeten verschillende beleidsdocumenten opnieuw worden vastgesteld of aangepast. Denk hierbij aan het schoolplan, de schoolgids, het formatieplan en afspraken over schooltijden. De MR behoudt hierbij de rechten die volgens de WMS bij deze onderwerpen horen.

Meer leren over fusie? Volg de cursus MR en Fusie of GMR en Fusie van de VOO!