Laatst bijgewerkt op 18 augustus 2026
De gemeente heeft een belangrijke rol bij het onderwijs in de gemeente. Zo is de lokale overheid verantwoordelijk voor de onderwijshuisvesting. Hieronder volgt meer over de rol van de gemeente bij het primair en voortgezet onderwijs.
In het kort
- De gemeente moet zorgen voor voldoende openbare scholen binnen de gemeente.
- Opheffing van een openbare school of fusie vereist instemming van de gemeenteraad.
- De gemeente is wettelijk verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen.
Openbaar onderwijs in de gemeente
In de Grondwet is vastgelegd dat de gemeente moet zorgen voor een ‘genoegzaam aantal openbare scholen’ (artikel 23 lid 4 Grondwet). Dit betekent dat ieder kind in de gemeente de keuze moet hebben om naar een openbare school te gaan. Soms staat de positie van het openbaar onderwijs onder druk, bijvoorbeeld door een daling van het aantal leerlingen of door fusies tussen openbare en bijzondere scholen. Opheffing van openbare scholen en dergelijke fusies kunnen alleen plaatsvinden met instemming van de gemeenteraad.
In artikel 47 en 48 van de Wet op het primair onderwijs (WPO) en artikel 3.4 tot en met 3.21 van de Wet voortgezet onderwijs 2020 (WVO) staat de rol van de gemeenteraad bij het in stand houden van openbare scholen beschreven. Zo heeft de gemeenteraad de taak om leden van de raad van toezicht te benoemen en ontvangt de raad een verslag van werkzaamheden, waarin aandacht wordt besteed aan het openbaar onderwijs.
Huisvesting en onderwijsbeleid
Scholen in Nederland hebben de vrijheid om het onderwijs in te richten zoals zij dat zelf passend vinden, zolang zij aan de landelijke eisen voldoen. Een gemeente heeft geen invloed op het onderwijsbeleid van een school, maar kan wel in overleg met scholen een convenant opstellen, bijvoorbeeld op het gebied van gezonde voeding en sport. Daarnaast kan de school voor de gemeente een belangrijke signaleringsfunctie vervullen als het gaat om problematiek in de thuissituatie.
Waar de gemeente wettelijk wél verantwoordelijk voor is, is de huisvesting van scholen binnen de gemeente (artikel 95 WPO en artikel 6.1 en verder WVO). Een raadslid kan vragen stellen aan het college van burgemeester en wethouders over de staat van de gebouwen waarin scholen zijn gehuisvest.
Gerelateerde pagina's
De VOO helpt (G)MR's verder
Met deze vormen van ondersteuning
Nieuwsbrief Medezeggenschap
Wekelijks actualiteiten en tips voor iedereen met een rol in de medezeggenschap.