Leerlingenraad

Laatst bijgewerkt op 13 augustus 2026

Een leerlingenraad geeft leerlingen de mogelijkheid om mee te praten over zaken die op school spelen. De raad vergroot de betrokkenheid van leerlingen en draagt bij aan de ontwikkeling van burgerschap en democratische vaardigheden.

Waarom een leerlingenraad?

Een leerlingenraad is een manier om leerlingen actief te betrekken bij de schoolorganisatie en invulling te geven aan burgerschapsvorming. De leerlingenraad heeft als doel om leerlingen te betrekken bij keuzes die op school worden gemaakt, het verantwoordelijkheidsgevoel voor schoolse zaken te vergroten en leerlingen te laten ervaren hoe zij kunnen meepraten en invloed kunnen uitoefenen.

Daarnaast geeft een leerlingenraad leerlingen een eigen stem binnen de school en maken zij op een actieve manier kennis met de basisprincipes van democratie. De Onderwijsinspectie kijkt bij het toezicht op burgerschapsonderwijs onder meer naar de manier waarop scholen aandacht besteden aan sociale competenties, de Nederlandse samenleving, basiswaarden van de rechtsstaat en democratische participatie. Een leerlingenraad kan helpen om deze onderdelen van burgerschapsonderwijs in de praktijk vorm te geven.

Vaardigheden in de leerlingenraad

Door deel te nemen aan een leerlingenraad ontwikkelen leerlingen verschillende vaardigheden. Dit kunnen organisatorische, sociale en persoonlijke vaardigheden zijn die bijdragen aan hun ontwikkeling als actieve deelnemers binnen en buiten de school.

Voorbeelden van vaardigheden die leerlingen opdoen zijn plannen maken, organiseren en samenwerken. Daarnaast leren leerlingen luisteren naar anderen, afspraken nakomen, discussiëren, hun mening geven, stemmen en eventueel campagne voeren.

Soorten raden

Een leerlingenraad kan op verschillende manieren worden ingericht. Zo kan de raad functioneren als activiteitencommissie, waarbij leerlingen vooral verantwoordelijk zijn voor het organiseren van activiteiten voor medeleerlingen. Hierbij ontwikkelen zij bijvoorbeeld vaardigheden op het gebied van plannen, organiseren en budgetteren.

Een andere mogelijkheid is een klankbordgroep, waarbij leerlingen reageren op beleidsvoorstellen van het bevoegd gezag of schoolbestuur. Ook kan de leerlingenraad een actieve vertegenwoordiging vormen die zelf verbeterpunten signaleert en onderwerpen onder de aandacht brengt van de schoolleiding of het bestuur. Welke vorm het beste past, hangt af van de doelen en mogelijkheden van de school.

Begeleiding van de leerlingenraad

Leerlingen zijn goed in staat om creatieve en waardevolle ideeën aan te dragen over het onderwijs en de organisatie van de school. Zij ervaren dagelijks hoe de school in de praktijk werkt en kunnen vanuit dat perspectief belangrijke aandachtspunten benoemen.

Een leerlingenraad komt echter niet vanzelf tot stand. Goede begeleiding vanuit de school is belangrijk om leerlingen te ondersteunen bij bijvoorbeeld het maken van een agenda, het kiezen van onderwerpen en het voeren van gesprekken. De begeleider bepaalt samen met de leerlingen hoeveel ondersteuning nodig is en stimuleert hen om steeds zelfstandiger te werken.

Tips voor een succesvolle leerlingenraad

Een succesvolle leerlingenraad begint met duidelijke doelen voor leerlingenparticipatie op het niveau van het bestuur, de school en de klas. Het is belangrijk om een vaste begeleider aan te wijzen die voldoende tijd heeft om de leerlingenraad te ondersteunen en leerlingen te helpen bij hun ontwikkeling.

Daarnaast helpt het om de leerlingenraad zichtbaar te maken binnen de school, bijvoorbeeld via een prikbord, ideeënbox, nieuwsbrief of eigen ruimte. Ook is het waardevol om contact te onderhouden met de medezeggenschapsraad (MR) en ouderraad (OR), duidelijke kaders af te spreken, taken te verdelen en samen een reglement op te stellen.

Geef leerlingen verantwoordelijkheid en neem hun ideeën serieus. Laat de leerlingenraad ook zelfstandig vergaderen en besluiten nemen om de onafhankelijkheid te vergroten. Zorg daarnaast voor continuïteit, bijvoorbeeld door jaarlijks een deel van de leden te vervangen, zodat kennis en ervaring binnen de raad behouden blijven.

Meer leren over het goed opzetten van een leerlingenraad? Volg de cursus Leerlingenraad Start van de VOO!

Rol van de MR

De MR heeft geen directe formele rol bij het instellen of functioneren van een leerlingenraad. Wel heeft de leerlinggeleding van de MR een instemmingsrecht op het beleid over leerlingparticipatie (artikel 14 lid 3 sub e WMS).

Het is daarnaast verstandig dat de MR regelmatig contact onderhoudt met de leerlingenraad. Hierdoor krijgt de MR beter inzicht in wat er onder leerlingen speelt en kunnen onderwerpen die relevant zijn voor de schoolorganisatie worden besproken met het bevoegd gezag.

Modeldocumenten