Duurzame samenwerking

Laatst bijgewerkt op 12 augustus 2026

Een school kan samenwerken met andere instellingen om gezamenlijke doelen te bereiken. Wanneer deze samenwerking een duurzaam karakter heeft, kan dit gevolgen hebben voor de organisatie en het beleid van de school. Hieronder volgt meer over wat duurzame samenwerking inhoudt en welke rol de medezeggenschapsraad (MR) daarbij heeft.

Wat is duurzame samenwerking?

De wetgever heeft niet precies omschreven wanneer sprake is van een duurzame samenwerking. In de praktijk wordt gekeken naar verschillende aspecten, zoals de aard en de verwachte duur van de samenwerking, de juridische vorm, de redenen voor de samenwerking en de gevolgen op langere termijn.

Van duurzame samenwerking is vooral sprake wanneer organisaties zelfstandig blijven, maar voor langere tijd afspraken maken over belangrijke activiteiten. De samenwerking moet daarbij meer zijn dan een incidenteel contact of een praktische afspraak tussen organisaties.

Wat is een instelling?

De wet geeft geen duidelijke definitie van het begrip ‘instelling’. Uit eerdere geschillen blijkt dat het begrip ruim kan worden uitgelegd. Zo kan bijvoorbeeld samenwerking met een internationale school hieronder vallen. Ook samenwerkingen met andere scholen, buitenschoolse opvangorganisaties, ouderorganisaties of commerciële onderwijsorganisaties kunnen onder omstandigheden als duurzame samenwerking worden gezien.

Niet iedere samenwerking valt onder deze regeling. Relaties met bijvoorbeeld een bank of gemeente worden meestal niet gezien als samenwerking met een instelling, omdat deze vaak een ondersteunend of noodzakelijk karakter hebben. Vooral samenwerkingen die gericht zijn op het gezamenlijk uitvoeren of ontwikkelen van onderwijsactiviteiten kunnen onder de wettelijke regeling vallen.

Vormen van samenwerking

Duurzame samenwerking kan verschillende vormen aannemen. Een informele samenwerking bestaat bijvoorbeeld uit afspraken tussen schoolleiders zonder dat deze uitgebreid juridisch worden vastgelegd. Een voorbeeld hiervan is dat scholen leerlingen naar elkaar verwijzen wanneer één van de scholen geen plaats meer heeft, waarbij ouders uiteraard vrij blijven om zelf een school te kiezen.

Bij een formele samenwerking worden afspraken schriftelijk vastgelegd. Dit kan bijvoorbeeld gaan over het gezamenlijk inzetten van personeel, het ontwikkelen van een gezamenlijk onderwijsprogramma of het aanstellen van een gezamenlijke schoolleiding. Een duurzame samenwerking verschilt van een fusie, omdat de betrokken scholen of besturen zelfstandig blijven bestaan.

Rol van de MR

De MR heeft een adviesrecht bij het aangaan, verbreken of belangrijk wijzigen van een duurzame samenwerking met een andere instelling, of bij het vaststellen of wijzigen van beleid hierover (artikel 11 lid 1 sub d WMS). Het bevoegd gezag mag een besluit over duurzame samenwerking niet uitvoeren voordat afspraken zijn gemaakt over de gevolgen voor personeel en ouders/leerlingen. De personeelsgeleding en oudergeleding (in het primair onderwijs), of oudergeleding en leerlinggeleding (in het voortgezet onderwijs), hebben een instemmingsrecht op de regeling van gevolgen voor zover deze hun achterban betreft (artikel 15 lid 1, artikel 12 lid 1 sub a, artikel 13 lid 1 sub a, artikel 14 lid 2 sub a en artikel 14 lid 3 sub a WMS).

Duurzame samenwerking verschilt van een fusie. Bij een fusie heeft de MR een instemmingsrecht (artikel 10 sub h WMS). Wanneer een duurzame samenwerking leidt tot wijzigingen in beleidsdocumenten, zoals het schoolplan of het personeelsbeleid, heeft de MR afhankelijk van het onderwerp aanvullende advies- of instemmingsrechten.