Adviesrecht

Laatst bijgewerkt op 13 augustus 2026

Het adviesrecht is een van de vijf rechten van de medezeggenschapsraad (MR). Bij een aantal onderwerpen moet het bevoegd gezag de MR vooraf in de gelegenheid stellen advies uit te brengen. In dit artikel meer over de adviesaanvraag, het formuleren van een advies, de reactie van het bevoegd gezag en de gang naar de geschillencommissie.

Wanneer moet advies worden gevraagd?

Wanneer het bevoegd gezag een besluit wil nemen waarop de MR adviesrecht heeft, dient het de MR vooraf in de gelegenheid te stellen advies uit te brengen. Artikel 11 WMS geeft de MR adviesrecht bij de vaststelling of wijziging van beleid over de onderwerpen die in het overzicht onderaan deze pagina zijn opgenomen.

Betreft het een onderwerp dat in het gemeenschappelijk belang is van een meerderheid of van alle scholen, dan komt dit adviesrecht toe aan de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad in plaats van aan de MR (artikel 16 lid 1 WMS).

Tijdigheid en overleg vooraf

Artikel 17a WMS bepaalt dat advies wordt gevraagd op een zodanig tijdstip dat het van wezenlijke invloed kan zijn op de besluitvorming. Dat betekent dat de adviesvraag tijdig moet komen en niet pas wanneer het voorstel al in de hele organisatie is afgestemd en er draagvlak voor is gevonden. Het betekent ook dat de adviesaanvraag niet per definitie een verzoek om een positief advies is, en dat het advies van de MR niet positief of negatief hoeft te zijn. Noch de wet noch de wetsgeschiedenis suggereert dat, ook al komt die voorstelling van zaken in de praktijk veel voor: het gaat in beginsel om een kwalitatief advies.

Artikel 17b WMS bepaalt vervolgens dat de MR in de gelegenheid wordt gesteld overleg te voeren met het bevoegd gezag voordat advies wordt uitgebracht. De MR heeft er dus recht op om in een informatief gesprek met het bevoegd gezag te spreken over de aanleiding voor en de merites van het voorgenomen besluit.

Het advies formuleren

Nadat de MR met het bevoegd gezag heeft overlegd, is het aan de MR om binnen de in het medezeggenschapsreglement vastgestelde termijn een advies te formuleren. In vrijwel alle gevallen waarin het adviesrecht van toepassing is, ligt een advies van kwalitatieve aard het meest voor de hand.

Zo’n advies kan bijvoorbeeld gaan over de vraag hoe het voorgenomen besluit verbeterd kan worden, hoe over het besluit gecommuniceerd zou moeten worden, of hoe de evaluatie volgens de MR zou moeten plaatsvinden. Vindt de MR het voorgenomen besluit goed zoals het is, dan heeft de MR in beginsel geen advies voor het bevoegd gezag, of adviseert de MR om het beleid vast te stellen zoals het is voorgesteld.

Voorbeelden van kwalitatieve adviezen

Bij een adviesaanvraag over de hoofdlijnen van het meerjarig financieel beleid kan de MR verschillende aanbevelingen doen. Een voorbeeld is het advies om de al geformuleerde strategische beleidsvoornemens te vertalen in concrete investeringen. Een ander voorbeeld is het advies aan een stichting met te veel publiek eigen vermogen om dat in de komende jaren af te bouwen en dat zichtbaar te maken in de meerjarenbegroting. Dergelijke adviezen maken de inbreng van de (G)MR aanzienlijk betekenisvoller.

Bij een adviesaanvraag over het beleid voor het toelaten en verwijderen van leerlingen kan de MR adviseren om na twee jaar een evaluatie met de MR te plannen, om te bezien welke effecten het nieuwe beleid heeft gehad. En bij de aanstelling van een schoolleider kan de MR adviseren deze persoon scholing op het gebied van medezeggenschap te laten volgen, als dat nog niet eerder is gebeurd. Het verschil met een louter negatief advies zit in de formulering: niet “wij adviseren negatief over het lesrooster omdat wij de start van de lestijden te vroeg vinden”, maar “wij adviseren het bevoegd gezag om de lessen X minuten later te laten starten, waardoor de schooldag X minuten later eindigt, en dat adviseren wij omdat Y en Z”.

Reactie van het bevoegd gezag

Nadat de MR advies heeft uitgebracht, kan het bevoegd gezag de aanbevelingen niet zonder meer negeren. Artikel 17c WMS bepaalt dat het bevoegd gezag de MR zo spoedig mogelijk schriftelijk in kennis stelt van de wijze waarop aan het uitgebrachte advies gevolg wordt gegeven. Het bevoegd gezag kan aangeven het advies over te nemen en het besluit op dat punt aan te passen, of beargumenteerd aangeven waarom het advies niet wordt overgenomen.

Adviseert de MR bij de hoofdlijnen van het meerjarig financieel beleid om met een plan van aanpak te komen voor het besteden van het overschot aan publiek eigen vermogen, dan moet het bevoegd gezag daar dus schriftelijk op reageren. Bij het advies om de lessen in het voortgezet onderwijs X minuten later te laten starten, kan het bevoegd gezag aangeven dit over te nemen, dit te gaan onderzoeken en het besluit uit te stellen tot het onderzoek is voltooid, of beargumenteerd aangeven waarom dit niet mogelijk is. Volgt het bevoegd gezag het advies niet of niet geheel, dan krijgt de MR de gelegenheid tot vervolgoverleg voordat het besluit definitief mag worden genomen (artikel 17d WMS).

Opschorting van zes weken

Daarmee is de procedure nog niet afgerond. Neemt het bevoegd gezag een besluit waarin het een advies van de MR niet of niet geheel volgt, dan wordt de uitvoering van dat besluit opgeschort met zes weken, tenzij de MR geen bezwaar heeft tegen onmiddellijke uitvoering (artikel 34 lid 1 WMS).

Een voorbeeld is het besluit om de meerjarenbegroting vast te stellen zonder plan van aanpak voor het besteden van bovenmatig publiek eigen vermogen, terwijl de MR daarover wel had geadviseerd. De opschorting geeft de MR de tijd om te bepalen of een geschil wordt aangespannen.

Naar de geschillencommissie

De opschorting van zes weken geeft de MR de gelegenheid een geschil aanhangig te maken bij de Landelijke Commissie voor Geschillen WMS (LCG WMS). Voor veel MR’s is dat een grote stap, omdat het woord geschil de indruk wekt van een conflict of van het onnodig op de spits drijven van een zaak. Die aarzeling is niet nodig: de LCG WMS is in dit geval vooral een middel om te laten beoordelen of het bevoegd gezag er verstandig aan doet het advies van de MR niet of niet geheel over te nemen.

De commissie beoordeelt dat op basis van de argumentatie van de MR, waarin deze uitlegt waarom het niet volgen van het advies de belangen van de school, de stichting of de MR zelf ernstig schaadt. Daaruit volgt dat het om belangrijke onderwerpen moet gaan en dat een advies goed onderbouwd moet zijn. Na behandeling van de zaak beslist de LCG WMS of het besluit in stand kan blijven en of eventuele al verrichte uitvoeringshandelingen moeten worden teruggedraaid. In de praktijk komt het niet vaak tot een procedure, maar het is belangrijk dat de MR de bijbehorende procedurele stappen kent: juist die stappen zorgen ervoor dat het advies van de MR zwaar weegt, ook zonder procedure.

Stappenplan adviesrecht

De procedure bestaat uit zeven stappen. De stappen 5 en 7 vervallen wanneer de MR uitsluitend positief heeft geadviseerd.

1. Het bevoegd gezag vraagt tijdig advies aan de MR.
2. Het bevoegd gezag stelt de MR in de gelegenheid overleg te voeren voordat de MR advies uitbrengt.
3. De MR brengt advies uit.
4. De MR wordt zo spoedig mogelijk schriftelijk in kennis gesteld van de wijze waarop aan het advies gevolg wordt gegeven.
5. Wordt het advies niet of niet geheel gevolgd, dan krijgt de MR de gelegenheid nader overleg te voeren voordat het besluit definitief wordt genomen.
6. Het bevoegd gezag neemt het besluit definitief.
7. De uitvoering van het besluit wordt opgeschort met zes weken, tenzij de MR geen bezwaar heeft tegen onmiddellijke uitvoering.

Geschillen over advies

Een geschil kan worden gestart wanneer de MR van mening is dat onvoldoende rekening is gehouden met de argumenten van de MR. Ook kan de MR een geschil starten wanneer de MR meent dat een besluit adviesplichtig is, maar niet als zodanig aan de MR is voorgelegd.

Bij het geschil geeft de MR aan welk advies zou zijn gegeven als daar wel om was gevraagd. Dat kan uiteraard alleen in de mate waarin de MR daartoe in staat is met de beperkte informatie die over het besluit beschikbaar is.

Meer leren over de rechten van de MR? Volg de basiscursus MR Start of voor diepgang over de rechten MR Gevorderd!