Benoemen lid raad van toezicht

Laatst bijgewerkt op 11 september 2026

Elke raad van toezicht krijgt vroeg of laat te maken met een vacature, want leden worden benoemd voor een vaste termijn. De medezeggenschap heeft invloed op de vraag wie die plek invult. Hieronder volgt meer over de procedure en over de rechten van de (G)MR daarbij. Over het halfjaarlijkse overleg tussen beide organen gaat het artikel Overleg (G)MR en raad van toezicht.

Wat is een raad van toezicht?

De raad van toezicht is een orgaan binnen de onderwijsstichting dat toezicht houdt op het schoolbestuur (ook wel college van bestuur genoemd). De raad keurt de begroting, het jaarverslag en een eventueel strategisch beleidsplan goed. Daarnaast ziet de raad erop toe dat het bestuur zich aan wetten en aan de governancecode houdt en dat het geld rechtmatig en doelmatig wordt besteed (artikel 17c lid 1 WPO, artikel 3.3 lid 2 WVO en artikel 28i lid 1 WEC). De raad van toezicht is ook de werkgever van het bestuur: hij benoemt en ontslaat de bestuurders en voert met hen de functioneringsgesprekken.

Bestuur, toezicht en medezeggenschap worden vaak de governancedriehoek genoemd. In de praktijk zijn er vijf spelers: de schoolleiding en de medezeggenschapsraad (MR) op schoolniveau, en het schoolbestuur, de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR) en de raad van toezicht op bestuursniveau. Ieder heeft een eigen taak en een eigen verantwoordelijkheid, en in het overleg met elkaar zijn zij gelijkwaardig. Bij het benoemen van een nieuwe toezichthouder werken de raad van toezicht en de medezeggenschap samen, ieder vanuit de eigen rol.

Het competentieprofiel en de wervingstekst

Leden van de raad van toezicht worden benoemd op basis van vooraf openbaar gemaakte competentieprofielen (artikel 17a lid 2 WPO, artikel 3.1 lid 4 WVO en artikel 28g lid 2 WEC). Meestal is er een algemeen profiel voor de raad als geheel en een specifiek profiel voor de vacature die ontstaat, bijvoorbeeld voor een lid met kennis van financiën, onderwijskwaliteit of huisvesting. Het algemene profiel wordt ruim van tevoren opgesteld; het specifieke profiel komt erbij zodra duidelijk is welke plek vrijkomt.

Uit het profiel volgt de wervingstekst: de tekst van de vacature. Die wordt meestal opgesteld door de sollicitatiecommissie, maar de raad van toezicht kan dit ook zelf doen. Het is aan te raden om meteen ook de criteria te bespreken waarop kandidaten worden beoordeeld en hoe zwaar die wegen. Die criteria worden afgeleid van het al vastgestelde competentieprofiel. Het voordeel van dat gesprek vooraf is dat de beoordeling objectiever wordt en persoonlijke voorkeuren niet de overhand krijgen.

De sollicitatiecommissie

Bij de werving van een nieuw lid wordt vaak gewerkt met een sollicitatiecommissie, ook wel benoemingsadviescommissie (BAC) genoemd. Meestal bestaat die commissie uit vertegenwoordigers van de raad van toezicht en van de GMR. Anders dan bij de aanstelling van een bestuurder schrijft de wet deze commissie niet voor; de instelling en de werkwijze kunnen worden vastgelegd in een reglement werving, selectie en benoeming leden raad van toezicht.

Het is niet ongebruikelijk dat een van de bestuursleden, doorgaans de voorzitter van het college van bestuur, als adviseur deel uitmaakt van de commissie. Dat kan praktisch zijn, omdat de ondersteuning van de commissie via die weg eenvoudig is te regelen. Tegelijk zijn er argumenten waarom het betrekken van de bestuurder bij de werving van zijn toekomstige toezichthouders geen goed idee is. Ook dat is dus een onderwerp om vooraf met elkaar te bespreken.

Selectie, benoeming en herbenoeming

De commissie ontvangt de sollicitaties en bespreekt die na de sluitingsdatum. Is een keuze gemaakt, bij meerderheid van stemmen of unaniem, dan wordt die voorgelegd aan het orgaan dat de uiteindelijke voordracht doet. In het openbaar onderwijs benoemt de gemeenteraad de leden van de raad van toezicht; in het bijzonder onderwijs gaat de raad van toezicht zelf over de benoeming. De precieze procedure staat in de statuten van de stichting of in de gemeentelijke verordening, en aanvullend in het reglement werving en selectie.

Zo’n procedure kost tijd. Tussen het opstellen van het profiel en de daadwerkelijke benoeming zit al snel een klein jaar, zeker als de gemeenteraad de laatste stap zet. Het is daarom verstandig ruim voor het einde van een zittingstermijn te beginnen. In het reglement is het ook zinvol afspraken te maken over een eventuele herbenoeming. Daarbij ligt het voor de hand dat in elk geval bij leden die zijn benoemd op bindende voordracht van de (G)MR of van de ouders, die geledingen opnieuw worden betrokken.

Dit schema is een voorbeeld voor de situatie waarin de termijn van een lid eind juli afloopt en de (G)MR een bindende voordracht doet. Loopt de benoeming via de gemeenteraad, houd dan rekening met de vergaderdata daarvan.

Bezoldiging van RvT-leden

Ten minste één keer per jaar ontvangt de (G)MR schriftelijke gegevens over de hoogte en inhoud van de arbeidsvoorwaardelijke regelingen en afspraken met het toezichthoudend orgaan (artikel 8 lid 2 sub g WMS). Concreet gaat het om de vraag wat de leden van de raad van toezicht verdienen en welke andere afspraken met hen zijn gemaakt. Preciezer gezegd: welke afspraken zij hierover zelf hebben gemaakt, want de raad van toezicht gaat over de eigen beloning. Daarbij moet ook inzichtelijk worden gemaakt hoe die afspraken zich verhouden tot die van het jaar ervoor en tot de beloning van de andere groepen in de organisatie (artikel 8 lid 4 WMS).

In beginsel is alle informatie hierover te vinden in het jaarverslag, waarin ook de wettelijk verplichte informatie over bezoldiging wordt opgenomen. Daarnaast kan de bezoldiging een bespreekpunt zijn voor het halfjaarlijkse overleg tussen de raad van toezicht en de (G)MR.

Rol van de MR

De (G)MR heeft twee bevoegdheden rond de raad van toezicht. De eerste is het adviesrecht op de vaststelling van de competentieprofielen van de toezichthouders (artikel 11 lid 1 sub q WMS). Dat geldt zowel voor het algemene als voor het specifieke profiel. Voor een samenwerkingsverband ligt dit adviesrecht bij de ondersteuningsplanraad (artikel 11a WMS). Neemt de raad van toezicht het advies niet over, dan moet hij dat met redenen omkleed laten weten; de (G)MR kan het geschil daarna voorleggen aan de Landelijke Commissie voor Geschillen WMS (artikel 34 WMS).

De tweede bevoegdheid is het recht een bindende voordracht te doen voor één lid van de raad. Bindend betekent dat de (G)MR het lid aanwijst en dat de raad van toezicht die persoon in zijn gelederen moet opnemen. Dit recht geldt ook voor de ondersteuningsplanraad van een samenwerkingsverband. De raad van toezicht kan de (G)MR daarnaast vragen om voor een andere vacature een niet-bindende voordracht te doen. In het openbaar onderwijs gaat de bevoegdheid verder: daar mogen ouders een bindende voordracht doen voor ten minste een derde van de leden, maar niet voor een meerderheid (artikel 47 lid 9 sub b en artikel 48 lid 12 sub b WPO en artikel 3.8 lid 1 sub b WVO). Dat recht ligt bij de ouders zelf, maar wordt in de praktijk vaak uitgeoefend door de oudergeleding van de (G)MR. Het is verstandig daarover vooraf duidelijke afspraken te maken en de achterban te raadplegen, zodat de voordracht op draagvlak kan rekenen.