Werkdruk

Laatst bijgewerkt op 12 augustus 2026

Werkdruk is een veelbesproken onderwerp binnen scholen. Het is belangrijk dat scholen maatregelen nemen om de werkdruk onder medewerkers beheersbaar te houden en samen zoeken naar oplossingen die passen bij de onderwijspraktijk.

Wat is werkdruk?

Iedere werknemer heeft te maken met werkdruk. Er worden namelijk altijd verwachtingen gesteld aan het uitvoeren van het werk waarvoor iemand is aangesteld. Werkdruk wordt problematisch wanneer er in een bepaalde periode structureel meer wordt gevraagd dan binnen de beschikbare tijd en mogelijkheden kan worden uitgevoerd.

Een te hoge werkdruk heeft gevolgen voor zowel medewerkers als de organisatie. In het onderwijs is een hoge werkdruk regelmatig merkbaar. Dit kan bijvoorbeeld komen door grote klassen, waardoor de hoeveelheid nakijkwerk toeneemt, maar ook door werkzaamheden naast het lesgeven. Uit onderzoek blijkt dat een groot deel van de werktijd van docenten wordt besteed aan taken die niet direct met lesgeven te maken hebben. Het is daarom belangrijk om kritisch te kijken welke werkzaamheden noodzakelijk zijn en waar vermindering mogelijk is.

Wat wordt er landelijk gedaan?

In 2018 werd het Werkdrukakkoord gesloten tussen de Rijksoverheid, vakbonden en werkgeversorganisaties. Met dit akkoord kwamen extra middelen beschikbaar om de werkdruk in het onderwijs te verminderen. Scholen kunnen zelf bepalen welke maatregelen het beste aansluiten bij hun situatie, maar deze middelen moeten wel daadwerkelijk bijdragen aan het verlagen van de werkdruk.

De plannen voor de inzet van deze middelen worden opgesteld door teams in samenwerking met de schoolleiding. Daarbij is het verplicht om medewerkers via de medezeggenschapsraad (MR) te betrekken. De personeelsgeleding van de MR (PMR) heeft een instemmingsrecht op de besteding van de extra middelen voor de aanpak van werkdruk. Na afloop van het jaar informeert de schoolleider de PMR over de besteding van de middelen. Niet-bestede middelen worden in overleg met het team en de PMR ingezet volgens de eerder vastgestelde doelen en verwachtingen.

Wat kan er op schoolniveau gebeuren?

Scholen kunnen op verschillende manieren proberen de werkdruk te verminderen. Een eerste stap is kritisch kijken naar werkzaamheden die veel tijd kosten, maar mogelijk efficiënter kunnen worden georganiseerd. Vergaderingen kunnen bijvoorbeeld effectiever worden ingericht door te werken met een duidelijke agenda, tijdsindeling en een vaste begin- en eindtijd. Ook kunnen alternatieven, zoals korte bordsessies met het team, helpen om overleg efficiënter te maken.

Daarnaast kunnen scholen kritisch kijken naar administratieve verplichtingen en rapportages voor externe partijen, zoals gemeenten of het bevoegd gezag. Door te onderzoeken welke informatie echt noodzakelijk is en welke werkzaamheden kunnen worden verminderd, ontstaat meer ruimte voor de kerntaken binnen het onderwijs.

Hoe kan werkdruk in de klas worden aangepakt?

Digitale middelen kunnen helpen om de werkdruk van leraren te verminderen. Leerlingvolgsystemen en digitale onderwijsplatforms kunnen bijvoorbeeld bijdragen aan een efficiëntere administratie en communicatie. Ook kan het gebruik van bestaand lesmateriaal voorkomen dat docenten steeds opnieuw zelf materiaal moeten ontwikkelen.

Daarnaast kan het helpen om leerlingen meer verantwoordelijkheid te geven voor hun eigen leerproces. Vooral in het voortgezet onderwijs kunnen leerlingen regelmatig zelfstandig informatie verzamelen, opdrachten uitvoeren en kennis met elkaar delen. De docent krijgt hierdoor meer de rol van begeleider en kan zich richten op uitleg, ondersteuning en feedback.

Rol van de MR

De personeelsgeleding van de MR (PMR) heeft een instemmingsrecht op de besteding van de werkdrukmiddelen op grond van artikel 2.2 van de cao primair onderwijs en artikel 8.6 van de cao voortgezet onderwijs. Daarnaast kan werkdrukbeleid onderdeel zijn van afspraken over taakverdeling en taakbelasting. Ook hierbij heeft de personeelsgeleding van de MR een instemmingsrecht (artikel 12 lid 1 sub h WMS).

Ook het arbeidsomstandighedenbeleid, het ziekteverzuimbeleid en het re-integratiebeleid vallen onder het instemmingsrecht van de personeelsgeleding van de MR (artikel 12 lid 1 sub k WMS). Hierdoor kan de PMR invloed uitoefenen op beleid dat direct samenhangt met de gezondheid, het welzijn en de werkbelasting van medewerkers.