Leerplicht

Laatst bijgewerkt op 12 augustus 2026

Elk kind in Nederland is verplicht om onderwijs te volgen. Deze verplichting noemen we de leerplicht. Hieronder volgt meer over de regels rondom de leerplicht, de verschillende uitzonderingen en de mogelijkheden om tijdelijk vrijstelling te krijgen.

Wat is leerplicht?

De leerplicht betekent dat kinderen van 5 tot 16 jaar verplicht onderwijs moeten volgen. Als een kind leerplichtig is, moeten ouders of verzorgers ervoor zorgen dat het kind staat ingeschreven bij een school en het onderwijs op deze school volgt. Ook jongeren van 16 tot 18 jaar vallen onder de leerplicht als zij nog geen startkwalificatie hebben behaald. Dit wordt de kwalificatieplicht genoemd. Een startkwalificatie is een afgeronde havo- of vwo-opleiding of een mbo-diploma op minimaal niveau 2. De leerplicht geldt ook voor kinderen met een andere nationaliteit en voor kinderen van asielzoekers en vreemdelingen.

De regels rondom de leerplicht zijn vastgelegd in de Leerplichtwet 1969. Leerplichtambtenaren houden toezicht op de naleving van deze wet en controleren of kinderen daadwerkelijk naar school gaan. De eerste Leerplichtwet werd in 1901 ingevoerd op initiatief van minister Goeman Borgesius, die daarvoor voorzitter was van onze vereniging.

Uitzonderingen op de leerplicht

In sommige situaties kan een kind een vrijstelling of toestemming krijgen om tijdelijk niet naar school te gaan. Voor kinderen van 5 jaar geldt bijvoorbeeld dat een volledige schoolweek nog te zwaar kan zijn. Ouders mogen hun kind daarom maximaal vijf uur per week thuis houden tot het zesde levensjaar. Hiervoor is geen toestemming nodig, maar ouders moeten dit wel melden bij de school. Willen ouders hun kind maximaal tien uur per week thuis houden, dan is toestemming van de schoolleider nodig.

Een andere mogelijkheid is geoorloofd schoolverzuim. Hierbij hoeft een kind tijdelijk niet naar school vanwege een geldige reden, zoals ziekte, schorsing, een huwelijk, een begrafenis of een religieuze verplichting. Voor verlof van twee tot en met tien schooldagen beslist de schoolleider. Bij langer verlof moet de leerplichtambtenaar toestemming geven. Ook kan een kind voor een volledig schooljaar worden vrijgesteld, bijvoorbeeld vanwege lichamelijke of psychische omstandigheden, onderwijs in het buitenland, een rondreizend beroep van ouders of richtingsbedenkingen wanneer geen passende school beschikbaar is.

Vakantie buiten de schoolvakanties

Het is in principe niet toegestaan om buiten de schoolvakanties met kinderen op vakantie te gaan. Wanneer ouders dit zonder toestemming toch doen, kan een boete worden opgelegd. In bijzondere situaties kunnen ouders een beroep doen op vrijstelling voor vakantie buiten de schoolvakanties. Dit kan bijvoorbeeld wanneer zij door hun werk niet tijdens de reguliere schoolvakanties vrij kunnen nemen, zoals bij seizoensgebonden werk of werkzaamheden met piekdrukte in vakantieperiodes.

Een aanvraag voor vakantieverlof moet uiterlijk acht weken voor de geplande vakantie bij de school worden ingediend. De vrijstelling geldt voor maximaal tien schooldagen en mag maximaal één keer per schooljaar worden verleend. Daarnaast mag geen toestemming worden gegeven voor vakantieverlof in de eerste twee weken na de zomervakantie. De schoolleider beoordeelt de aanvraag en neemt hierover een besluit.