Onderwijsinspectie

Laatst bijgewerkt op 17 augustus 2026

De Inspectie van het Onderwijs, ook wel Onderwijsinspectie genoemd, houdt toezicht op de kwaliteit van het onderwijs in Nederland. Zij controleert of schoolbesturen en scholen voldoen aan de wettelijke eisen en stimuleert hen om de kwaliteit van het onderwijs continu te verbeteren. Het toezicht geldt voor het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs.

Taken van de Onderwijsinspectie

De Onderwijsinspectie houdt namens het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) toezicht op de kwaliteit van het onderwijs. Het doel hiervan is dat leerlingen in heel Nederland kunnen rekenen op goed onderwijs en een veilige leeromgeving. In het onderzoekskader beschrijft de inspectie hoe zij haar toezicht uitvoert en welke kwaliteitsnormen daarbij worden gehanteerd.

De inspectie bezoekt in principe iedere vier jaar elk schoolbestuur. Tijdens zo’n bestuursonderzoek beoordeelt de inspectie of het bestuur voldoet aan de wettelijke eisen en of het voldoende sturing geeft aan de kwaliteit van het onderwijs. Daarbij kijkt de inspectie onder meer naar de kwaliteitszorg, het financieel beheer en de naleving van wet- en regelgeving. Wanneer tekortkomingen worden vastgesteld, kan de inspectie een herstelopdracht geven.

Toezicht op scholen

De Onderwijsinspectie bezoekt niet standaard iedere school. Wel maakt zij jaarlijks voor iedere school een prestatie- en risicoanalyse. Hiervoor gebruikt de inspectie onder meer onderwijsresultaten, signalen van ouders, leerlingen of medewerkers en andere beschikbare gegevens.

Wanneer uit deze analyse blijkt dat nader onderzoek nodig is, kan de inspectie een schoolbezoek afleggen. Tijdens zo’n bezoek beoordeelt de inspectie hoe de school invulling geeft aan het onderwijs. Inspecteurs voeren gesprekken met de schoolleiding en leraren, wonen lessen bij en bekijken relevante beleidsdocumenten.

Na afloop van het onderzoek ontvangt de school een inspectieoordeel. Wanneer de kwaliteit op orde is, krijgt de school een voldoende beoordeling. Als de kwaliteit ernstig en langdurig tekortschiet of de school niet voldoet aan wettelijke voorschriften, kan de inspectie het oordeel ‘onvoldoende’ of ‘zeer zwak’ geven. Daarbij horen ook herstelopdrachten. Deze kunnen bijvoorbeeld gaan om het meer doen met burgerschap, beter financieel beheer of het schrijven van ontbrekende documenten.

Hersteltraject bij onvoldoende kwaliteit

Wanneer een school het oordeel ‘onvoldoende’ of ‘zeer zwak’ ontvangt, moet zij een hersteltraject starten. De school werkt daarbij aan een herstelplan waarin staat welke maatregelen worden genomen om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren en binnen welke termijn dit gebeurt.

De Onderwijsinspectie volgt de voortgang van dit hersteltraject. Blijft verbetering uit, dan kan de inspectie aanvullende maatregelen nemen en uiteindelijk de minister van Onderwijs adviseren om in te grijpen. In uitzonderlijke gevallen kan dit gevolgen hebben voor de bekostiging van de school.

Rol van de MR

De medezeggenschapsraad (MR) op schoolniveau of de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR) op bestuursniveau kan door de Onderwijsinspectie worden uitgenodigd voor een gesprek. De inspectie gebruikt deze gesprekken om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van het functioneren van de school of het schoolbestuur.

Daarnaast beoordeelt de inspectie of de medezeggenschap goed is georganiseerd en of wordt voldaan aan de wettelijke verplichtingen rondom de MR. Wanneer dit niet het geval is, kan de inspectie hierover opmerkingen maken in haar rapportage.

Ontvangt een school het oordeel ‘zeer zwak’, dan speelt de MR vaak een belangrijke rol bij het hersteltraject. Afhankelijk van de inhoud van het herstelplan kan de MR advies- of instemmingsrechten hebben. Daarom is het verstandig dat de MR het volledige herstelplan ontvangt, zodat de raad actief kan meedenken over de verbetermaatregelen en de uitvoering daarvan.