Schoolexamen (SE)

Laatst bijgewerkt op 12 augustus 2026

Leerlingen in het voortgezet onderwijs worden op verschillende manieren getoetst om te bepalen of zij hun diploma kunnen behalen. Naast het centraal examen speelt ook het schoolexamen een belangrijke rol. De medezeggenschapsraad (MR) heeft invloed op de afspraken rondom het schoolexamen.

Verschil tussen het centraal examen en het schoolexamen

Het centraal examen (CE) is een landelijk georganiseerd examen waaraan alle leerlingen deelnemen. Voor ieder examenvak is er een centraal examen. Deze examens vormen de laatste toetsing voor het afronden van een vak en uiteindelijk de vmbo-, havo- of vwo-opleiding.

Het schoolexamen (SE) is een verzamelnaam voor de toetsen en opdrachten die leerlingen gedurende de bovenbouw maken en waarvan de resultaten meetellen voor het uiteindelijke eindresultaat. De school bepaalt zelf hoe het schoolexamen wordt ingericht.

Regels rondom het schoolexamen

Scholen bepalen zelf welke onderdelen worden getoetst en op welke manier dit gebeurt. De afspraken hierover worden vastgelegd in het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA). Het PTA wordt ieder jaar vóór 1 oktober vastgesteld.

Gedurende de bovenbouw maken leerlingen verschillende toetsen en opdrachten. Elke toets telt voor een bepaald percentage mee voor het schoolexamencijfer per vak. Het schoolexamen bepaalt voor de helft het eindcijfer van een vak; de andere helft wordt bepaald door het centraal examen.

Vormen van toetsing binnen het schoolexamen

Een schoolexamen bestaat niet alleen uit schriftelijke toetsen. Scholen kunnen ook werken met praktische opdrachten, mondelinge toetsen, presentaties, verslagen en handelingsdelen. Welke vormen worden gebruikt, verschilt per vak en hangt samen met de vaardigheden die bij dat vak worden getoetst.

Sommige onderdelen worden niet met een cijfer beoordeeld, maar moeten wel naar behoren zijn afgerond voordat een leerling aan het centraal examen kan deelnemen. Ook de spreiding van de toetsen over de leerjaren van de bovenbouw legt de school vast, zodat voor leerlingen duidelijk is wanneer welke onderdelen aan de orde komen.

Afwijkingen en herkansingen

Scholen leggen vast onder welke voorwaarden een leerling een onderdeel van het schoolexamen mag herkansen. Ook maken zij afspraken over de gang van zaken bij ziekte of afwezigheid tijdens een toets, en over de gevolgen wanneer een leerling zich niet aan de regels houdt.

Deze regels worden opgenomen in het examenreglement van de school. De rechten en plichten van leerlingen bij een examenprocedure zijn daarnaast terug te vinden in het leerlingenstatuut. Een leerling die het niet eens is met een beslissing over het schoolexamen kan hiertegen in beroep gaan.

Rol van de MR

De medezeggenschapsraad (MR) heeft een instemmingsrecht op het Programma van Toetsing en Afsluiting. De afspraken over de schoolexamens maken onderdeel uit van dit programma. Bij het centraal examen heeft de MR geen formele rol.

De MR kan bij het PTA bijvoorbeeld letten op de aansluiting tussen de toetsing en het gevolgde onderwijsprogramma en het gesprek aangaan over de spreiding van toetsen over de bovenbouw. De inhoudelijke uitwerking van afzonderlijke schoolexamens, zoals de precieze inhoud van toetsen, valt onder de professionele verantwoordelijkheid van leraren.