Update uit Ghana: op school moet je gek kunnen doen

Gepubliceerd op: zondag 16 februari, 2020

Na slechts drie weken les geven aan een groep kinderen, voel ik nu al een ouderlijk soort trots over hun prestatie’s en overwinningen, hoe klein die misschien ook zijn. Het niveau van de kinderen was echt laag, zo laag dat zelfs de voorbereiding op leren lezen hun nog niet was bijgebracht. Ook zijn de kinderen bang om fouten te maken waardoor ze zichzelf nooit helemaal inspannen.

Tekst: Perlei Toor

Het concept dat je van fouten kunt leren, kennen ze niet. En het risico van een fout maken is zo groot, dat je het maar beter niet kunt proberen. Ze voelen zich veel meer op hun gemak bij herhaling en niet bij creatief zijn en zelf nadenken. Hen te leren lezen is dus mijn grote uitdaging. Door het tekort aan les materialen moest ik goed nadenken hoe ik het leren lezen leuk kan maken. Want witte letters op een oud zwart bord zijn veel minder aantrekkelijk dan rijmwoorden met kleurige plaatsjes in in mooi kinderboek. Hoe kan ik een kind leren lezen zonder boeken? Hoe kan lezen leuk worden als kinderen zo angstig zijn om een woordje verkeerd te lezen?

(c) 2020 Perlei Toor

Het tekort aan materialen in de klas, maakte dat ik me als verantwoordelijke juf geforceerd zag om diep en creatief te gaan nadenken. Elke middag na school ben ik aan het knutselen en tekenen om kaarten met letters te maken, of spelletjes met woorden. Ik lig ’s nachts lang te internetten op zoek naar leestechnieken, en dan lig ik nog langer te bedenken welke ik zelf kan creëren of maken zonder boeken en schriften. Ik ga dan ook vaak wat nerveus de les in. Zou ik te ver zijn gegaan in wat ik die dag wil gaan doen? Leg ik de lat te hoog? Zijn de spelletjes te moeilijk, of sluiten ze niet aan? Leren via spelletjes kennen ze hier niet, en vaak zie ik na mijn uitleg alleen maar verwarde ogen. Maar, vaker wel dan niet, is het toch een succes. Stap voor stap krijgen de kinderen meer zelfvertrouwen, en ze maken ze grote spongen in hun leesontwikkeling. De les moet variatie hebben en interactief genoeg zijn waardoor de kinderen een gevoel van trots ontwikkelen. Omdat individuele aandacht in deze klas erg moeilijk is, moet ik deze een-op-een aandacht op een andere manier zien te bereiken. Spelletjes zijn hierbij ontzettend effectief, en de winnaar staat vaak met trots op om te zeggen “everybody, clap for me!”

(c) 2020 Perlei Toor

Veel kinderen laten ook hun eigen leergierigheid en drang tot ontwikkeling zien. Twee jongetjes, Robert en Prince, blijven vaak tijdens de lunchpauze binnen om met mij verder aan nieuwe woordjes te werken. Deze twee jongetjes hebben ook meer individuele aandacht nodig, en krijgen dat duidelijk elders niet. Daarom komen ze bij mij, en offeren ze vrijwillig hun vrije tijd op om te leren. Zodra ik bij school aankom in de ochtend, word ik omhelsd door kinderen die klaar zijn om te leren, en er ook oprecht van genieten. Het voelt als een grote verantwoordelijkheid om hen een stapje verder te mogen helpen in hun ontwikkeling. Ik voel en zie in dit dorp heel duidelijk dat onderwijs de manier is om de cirkel van armoede te doorbreken. Dat onderwijs kansen kan creëren voor deze kinderen. Dat, als ze het geschreven en gesproken Engels goed beheersen, ze kunnen werken in het toerisme, in de stad, in het buitenland?

(c) 2020 Perlei Toor

Na schooltijd loop ik moe en nat van het zweet door het dorp. Maar zodra ik de kinderen weer zie, verdwijnt mijn vermoeidheid en krijg ik weer nieuwe energie. Ze zijn dan blij om me te zien, laten me van alles zien, en willen allemaal spelletjes spelen en liedjes zingen. Van veel ouders mogen ze ook stoppen met werken als ik er ben, dus het is altijd een feest. Ik vind zelf ook dat het voor een leerkracht belangrijk is om hun kinderen zo goed mogelijk te begrijpen. Alleen dan kan je een relatie vormen op basis van vertrouwen, begrip, en verbinding. Omdat de kinderen mij na schooltijd zien, word ik meer onderdeel van hun dagelijkse leven. Daardoor voelen ze zich meer op hun gemak in de les en stellen zich ze beetje bij beetje kwetsbaarder op. Ik zie langzaam een verschuiving plaatsvinden waarin ze meer hun best doen en minder bang zijn om fouten te maken. Doordat ik zo intensief met ze bezig ben, voelen ze nu echt als “mijn” kinderen. Ik heb gezien hoe moeilijk hun levensomstandigheden zijn, ik weet wat hun ouders doen, hoeveel broers en zussen ze hebben, enzovoort. Als ik naar hun leefomstandigheden en verantwoordelijkheden kijk zijn het in mijn ogen soms geen kinderen maar mini volwassenen. Daarom probeer ik in mijn lessen het ‘kind-zijn’ centraal te stellen. Spelletjes en gek doen maakt leren leuk, en geeft de kinderen de kans om eventjes zorgeloos en vrij te zijn. Na schooltijd begint de verantwoordelijkheid wel weer. Veel kinderen hebben meer dan acht of negen broers en zussen, ze moeten wassen, koken, schoon maken, en werken. Ze moeten hout hakken, dingen verkopen, of door het vuilnis op zoek naar bruikbare materialen. Niet de gebruikelijke na schoolse activiteiten, dus ik vind het belangrijk dat ze op school speels kunnen zijn en gek kunnen doen.

(c) 2020 Perlei Toor

Door de verandering in de lesmethode zijn de leesvaardigheden van sommige kinderen ontzettend vooruit gegaan. Een jongentje, Cornelius, had in het begin van de drie weken zo’n moeite met lezen dat hij continue letters door elkaar haalde en geen woord zelfstandig kon lezen. Met interactief leren, veel spelletjes, en variatie in het les programma is hij ontzettend vooruit gegaan. Nu is hij bijna altijd de eerste die woorden herkent, en komt hij enthousiast en hoopvol de klas binnen. Door de variatie van verschillende oefeningen in een dag, blinken sommige kinderen meer uit in een bepaalde oefening dan in een andere. Door deze verschillen leren de studenten van elkaar, en het is mooi om te zien hoe leren een gedeelde verantwoordelijkheid is geworden. We hebben allemaal verschillende zwakke en sterke punten, en het is prachtig om te zien hoe die elkaar in een leeromgeving aanvullen. Ik ben ontzettend trots op de stappen die de kinderen in zo’n korte tijd hebben gezet, en hun enthousiasme en leergierigheid motiveren mij om het beste er uit te halen.

Perlei Toor

Perlei is een van de jongste leden van de VOO.  Omdat zij vrijwel haar hele leven als kind van expat-ouders op Britse international schools heeft gezeten, is haar Engels uitstekend. De komende maanden (…)

Meer over Perlei

De Vereniging Openbaar Onderwijs is verheugd over de kern van het Nationaal Onderwijsplan dat de ministers Engelshoven en Slob op 17 februari presenteerden. Voorzitter Marco Frijlink: "Dit plan maakt duidelijk ...